Shloka 17
सौप्तिकपर्व — धृष्टद्युम्नसारथिवृत्तान्तः
Report of the Night Raid and Yudhiṣṭhira’s Lament
रथद्वदं शरवर्षोर्मिमन्तं रत्नाचितं वाहनवाजियुक्तम् | शक्त्यूष्टिमीनध्वजनागनक्रं शरासनावर्तमहेषुफेनम्
sūta uvāca |
rathahradaṁ śaravarṣormimantaṁ ratnācitaṁ vāhanavājiyuktam |
śaktyṛṣṭimīna-dhvaja-nāga-nakraṁ śarāsanāvarta-maheṣuphenam ||
દ્રોણાચાર્ય જાણે મહાસાગર—રથ તેનું સરોવર, બાણવર્ષા તેની ઊઠતી તરંગો; રત્નજડિત આભૂષણો તેની નિધિ-રત્નો; રથના ઘોડા સમુદ્રાશ્વ સમાન; શક્તિ અને ઋષ્ટિ માછલાં સમાન; ધ્વજ નાગ અને મગર સમાન; ધનુષ ભમરો અને મહાબાણ ફેન સમાન. એવા દ્રોણ-સમુદ્રને નાના-મોટા નાનાવિધ શસ્ત્રોની નૌકા બનાવી જે પાર ગયા હતા, એ જ રાજપુત્રો પછી અસાવધાનીથી માર્યા ગયા।
सूत उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical danger of pramāda (heedlessness): even warriors capable of crossing overwhelming peril in open battle can be destroyed when vigilance and restraint lapse. Martial prowess alone is not sufficient; alertness and right conduct remain decisive.
The narrator (Sūta) uses an extended ocean metaphor to describe Droṇa’s formidable presence in battle—chariots, arrows, bows, and weapons become features of a raging sea. He then contrasts that past triumph with the later killing of princes who, despite surviving such a ‘Drona-ocean,’ were slain when they became careless.