Shloka 47
सृष्टप्राणो भृशतरं तेन चेत् संगमो मम । किमन्यद् दुःखमधिकं परमं भुवि कौरवा:
sṛṣṭaprāṇo bhṛśataraṃ tena cet saṅgamo mama | kim anyad duḥkham adhikaṃ paramaṃ bhuvi kauravāḥ ||
વૈશમ્પાયન બોલ્યા— જો તેની સાથે મારો સંઘર્ષ થાય, તો તે અત્યંત ઉગ્રતાથી લડશે અને પ્રાણને પણ પણ પર મૂકે. હે કૌરવો! આ ધરતી પર મારા માટે આથી વધુ મોટું, આથી વધુ અસહ્ય દુઃખ બીજું શું હોઈ શકે—કે મને આવા યુદ્ધમાં ઉતરવા મજબૂર થવું પડે?
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the tragic ethical weight of war: the deepest sorrow arises when circumstances force one into a deadly confrontation with a formidable opponent, where honor and duty drive combatants to risk life without restraint.
The speaker (as framed by Vaiśampāyana) expresses anguish at the prospect of an imminent battle: if a confrontation occurs, the opponent will fight with extreme intensity, even to the point of sacrificing life, and this prospect is described as the greatest possible grief.