Shloka 31
पुनर्द्यूत-समाह्वानम्
Renewed Summons to the Dice-Game and Exile Wager
Devanagari script
जो केश राजसूय महायज्ञके अवभृथस्नानमें मन्त्रपूत जलसे सींचे गये थे, उन्हींको दुःशासनने पाण्डवोंके पराक्रमकी अवहेलना करके बलपूर्वक पकड़ लिया ।।
Translation
દુઃશાસન અતિ દીર્ઘકેશી કૃષ્ણા દ્રૌપદીને ઘસડતો સભાની નજીક લઈ આવ્યો. નાથ હોવા છતાં તેને અનાથ જેવી ગણીને ખેંચતો રહ્યો—જેમ પવન આર્ત કેળીના છોડને ઉપાડી ખેંચી જાય તેમ.
Word by Word
सःhe (Duhshasana)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
ताम्her
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
पराकृष्यhaving dragged/pulled away
पराकृष्य:
TypeVerb
Rootपराकृष्
FormLyap (absolutive/gerund), Active, Non-finite
सभासमीपम्near the assembly hall
सभासमीपम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसभा + समीप
FormNeuter, Accusative, Singular
आनीयhaving brought
आनीय:
TypeVerb
Rootआ + नी
FormLyap (absolutive/gerund), Active, Non-finite
कृष्णाम्Krishnaa (Draupadi)
कृष्णाम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृष्णा
FormFeminine, Accusative, Singular
अतिदीर्घकेशीम्having very long hair
अतिदीर्घकेशीम्:
TypeAdjective
Rootअतिदीर्घकेशी
FormFeminine, Accusative, Singular
दुःशासनःDuhshasana
दुःशासनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुःशासन
FormMasculine, Nominative, Singular
नाथवतीम्having protectors (husbands)
नाथवतीम्:
TypeAdjective
Rootनाथवत्
FormFeminine, Accusative, Singular
अनाथवत्as if without a protector
अनाथवत्:
TypeIndeclinable
Rootअनाथवत्
FormAdverb (vat-pratyaya usage)
चकार्षdragged
चकार्ष:
TypeVerb
Rootकृष्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
वायुःthe wind
वायुः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Nominative, Singular
कदलीम्a banana plant
कदलीम्:
Karma
TypeNoun
Rootकदली
FormFeminine, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
FormComparative particle
आर्ताम्distressed, afflicted
आर्ताम्:
TypeAdjective
Rootआर्त
FormFeminine, Accusative, Singular
Speaker
दुर्योधन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes