Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

Adhyāya 52 (Sabhā-parva): Vidura Invites Yudhiṣṭhira to Hastināpura for the Dice Match

येषामामं च पक्‍वं च संविधत्ते युधिष्ठिर: । मेरे शत्रुओंके घरमें राजाओंद्वारा लाये हुए बहुत-से छोटे-बड़े उपहारोंको देखकर दुःखसे मुझे मरनेकी इच्छा होती थी। राजन! पाण्डवोंके वहाँ जिन लोगोंका भरण-पोषण होता है, उनकी संख्या मैं आपको बता रहा हूँ। राजा युधिष्ठिर उन सबके लिये कच्चे-पक्के भोजनकी व्यवस्था करते हैं || ४०-४१ $ ।। अयुतं त्रीणि पद्मानि गजारोहा: ससादिन:

yeṣām āmaṃ ca pakvaṃ ca saṃvidhatte yudhiṣṭhiraḥ | ayutaṃ trīṇi padmāni gajārohāḥ sasādinaḥ ||

દુર્યોધને કહ્યું—તેમ સૌ માટે રાજા યુધિષ્ઠિર કાચો સામાન પણ અને પક્વ ભોજન પણ ગોઠવે છે. તેમની સંખ્યા અપર છે: ત્રણ અયુત અને ત્રણ પદ્મ યોદ્ધા—ગજરોહી તથા અશ્વારોહી સહિત.

येषाम्of whom/whose
येषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, षष्ठी, बहुवचन
आमम्raw (food)
आमम्:
कर्म
TypeNoun
Rootआम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
पक्वम्cooked (food)
पक्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपक्व (प्रातिपदिक; कृदन्त-भाव)
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
संविधत्तेarranges/provides
संविधत्ते:
TypeVerb
Rootसम् + वि + धा (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
कर्ता
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अयुतम्ten thousand
अयुतम्:
विशेषण/प्रमाण (संख्या)
TypeNoun
Rootअयुत (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
त्रीणिthree
त्रीणि:
विशेषण/प्रमाण (संख्या)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
पद्मानिpadmas (a very large number; lit. lotuses)
पद्मानि:
विशेष्य (संख्या-परिमाण)
TypeNoun
Rootपद्म (प्रातिपदिक; संख्या-परिमाणार्थे)
Formनपुंसक, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन
गजारोहाःelephant-riders
गजारोहाः:
कर्ता/विषय (गणना-विषय)
TypeNoun
Rootगजारोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
together with
:
विशेषण
TypeAdjective
Rootस (सर्वनाम-प्रातिपदिक; तद्-आदेश)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सादिनःhorsemen/cavalry
सादिनः:
कर्ता/विषय (गणना-विषय)
TypeNoun
Rootसादिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

दुर्योधन उवाच

D
Duryodhana
Y
Yudhiṣṭhira
P
Pāṇḍavas
K
kings (rājānaḥ, implied in the surrounding narrative)
G
gajārohāḥ (elephant-riders)
S
sādinaḥ (horsemen/cavalry)
Ā
āma (raw provisions)
P
pakva (cooked food)