Shloka 12
Dhṛtarāṣṭra–Duryodhana Saṃvāda on Restraint and Rājānīti
Chapter 50
Devanagari script
भेदे विनाशो राज्यस्य तत् पुत्र परिवर्जय । पित्रा मात्रा च पुत्रस्य यद् वै कार्य परं स्मृतम्,“वैर-विरोध होनेसे राज्यका नाश हो जाता है, अतः पुत्र! जूएका आग्रह छोड़ दो। पिता-माताको चाहिये कि वे पुत्रको उत्तम कर्तव्यकी शिक्षा दें; इसीलिये मैंने ऐसा कहा है
Translation
ભેદ પડતાં રાજ્યનો વિનાશ થાય છે; તેથી, પુત્ર, તેને ત્યજી દે. પિતા અને માતા માટે પુત્રને ઉત્તમ કર્તવ્યની શિક્ષા આપવી એ પરમ કર્તવ્ય માનવામાં આવ્યું છે.
Word by Word
भेदेin division/dissension
भेदे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभेद
FormMasculine, Locative, Singular
विनाशःdestruction
विनाशः:
Karta
TypeNoun
Rootविनाश
FormMasculine, Nominative, Singular
राज्यस्यof the kingdom
राज्यस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Genitive, Singular
तत्that/therefore (that fact)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
पुत्रO son
पुत्र:
Sampradana
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Vocative, Singular
परिवर्जयavoid; give up
परिवर्जय:
Karta
TypeVerb
Rootपरि√वृज्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
पित्राby the father
पित्रा:
Karana
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Instrumental, Singular
मात्राby the mother
मात्रा:
Karana
TypeNoun
Rootमातृ
FormFeminine, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पुत्रस्यof the son
पुत्रस्य:
Sampradana
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Genitive, Singular
यत्what/that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
कार्यंduty; what should be done
कार्यं:
Karma
TypeNoun
Rootकार्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
परम्highest; best
परम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
स्मृतम्is remembered/considered
स्मृतम्:
TypeVerb
Root√स्मृ
Formक्त, Neuter, Nominative/Accusative, Singular, Passive (PPP)
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes