Shloka 6

Bhīṣma–Śiśupāla-saṃvādaḥ

Bhishma and Shishupala’s exchange in the assembly

Devanagari script

यत्र कुत्सा प्रयोक्तव्या भीष्म बालतरैनरै: | तमिमं ज्ञानवृद्धः सन्‌ गोपं संस्तोतुमिच्छसि,भीष्म! जिसके प्रति मूर्ख-से-मूर्ख मनुष्योंको भी घृणा करनी चाहिये, उसी ग्वालियेकी तुम ज्ञानवृद्ध होकर भी स्तुति करना चाहते हो (यह आश्चर्य है!)

Transliteration

yatra kutsā prayoktavyā bhīṣma bālatarair naraiḥ | tam imaṁ jñāna-vṛddhaḥ san gopaṁ saṁstotum icchasi bhīṣma ||

Translation

ભીષ્મ! જેના પ્રત્યે અતિ બાળિશ અને મૂર્ખ મનુષ્યોને પણ માત્ર તિરસ્કાર જ કરવો જોઈએ, એ જ ગોપને તું જ્ઞાનવૃદ્ધ થઈને પણ સ્તુતિ કરવા ઇચ્છે છે—આ તો આશ્ચર્ય છે.

Word by Word

यत्रwhere/with regard to whom

कुत्साcensure, contempt

प्रयोक्तव्याis to be employed/should be directed

भीष्मO Bhishma

बालतरैःby/than the more childish (people)

नरैःby men

तम्him

इमम्this (man)

ज्ञानवृद्धःgrown/advanced in knowledge

सन्being

गोपम्cowherd

संस्तोतुम्to praise

इच्छसिyou wish/desire

Speaker

शिशुपाल उवाच

Characters & Entities

Śiśupāla

Bhīṣma

Kṛṣṇa (implied by the epithet gopa)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes