Shloka 2

Bhīṣma–Śiśupāla-saṃvādaḥ

Bhishma and Shishupala’s exchange in the assembly

Devanagari script

युक्तमेतत्‌ तृतीयायां प्रकृतौ वर्तता त्वया । दक्तुं धर्मादपेतार्थ त्वं हि सर्वकुरूत्तम:,तुम तीसरी प्रकृतिमें स्थित (नपुंसक) हो, अतः तुम्हारे लिये इस प्रकार धर्मविरुद्ध बातें कहना उचित ही है। फिर भी यह आश्चर्य है कि तुम समूचे कुरुकुलके श्रेष्ठ पुरुष कहे जाते हो

Translation

તું તૃતીય પ્રકૃતિમાં (નપુંસકત્વમાં) વર્તે છે; તેથી ધર્મવિરુદ્ધ વાતો કરવી તારા માટે જાણે યોગ્ય જ છે. છતાં આશ્ચર્ય એ છે કે તને સમગ્ર કુરુવંશમાં શ્રેષ્ઠ પુરુષ કહેવાય છે!

Word by Word

युक्तम्proper, fitting

एतत्this

तृतीयायाम्in the third (state/nature)

प्रकृतौin (your) nature/condition

वर्तताyou are abiding/remaining

त्वयाby you

दक्तुम्to give

धर्मात्from dharma, from righteousness

अपेतdeviated, fallen away

अर्थम्meaning/thing, matter

त्वम्you

हिindeed, for

सर्वof all

कुरूत्तमःthe best of the Kurus

Speaker

शिशुपाल उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes