Shloka 16
Śiśupāla-nigraha-prastāva: Yudhiṣṭhira’s Conciliation and Bhīṣma’s Defense of Kṛṣṇa
Book 2, Chapter 35
राजन् ! जिनके शिखर यज्ञ देखनेके लिये आये हुए देवताओंके विमानोंका स्पर्श कर रहे थे, जो जलाशयोंसे परिपूर्ण और सेनाओंसे घिरे हुए थे, उन सुन्दर भवनों, इन्द्रादि लोकपालोंके विमानों, ब्राह्मणोंके निवासस्थानों तथा परम समृद्धिसे सम्पन्न रत्नोंसे परिपूर्ण चित्र एवं विमानके तुल्य बने हुए दिव्य गृहोंसे, समागत राजाओंसे तथा असीम श्रीसमृद्धियोंसे महात्मा कुन्तीनन्दन युधिष्ठिरकी वह सभा बड़ी शोभा पा रही थी ।। १३-- १५ || ऋद्धया तु वरुण देवं स्पर्थमानो युधिष्ठिर: । षडग्निनाथ यज्ञेन सोडयजद् दक्षिणावता,महाराज युधिष्ठिर अपनी अनुपम समृद्धिद्वारा वरुणदेवताकी बराबरी कर रहे थे। उन्होंने यज्ञमें छः अग्नियोंकी- स्थापना करके पर्याप्त दक्षिणा देकर उस यज्ञके द्वारा भगवान्का यजन किया
r̥ddhyā tu varuṇa-devaṁ spardhamāno yudhiṣṭhiraḥ | ṣaḍ-agni-nāthaṁ yajñena so 'ḍayajad dakṣiṇāvatā ||
હે રાજન! જે સુંદર ભવનોના શિખરો યજ્ઞ જોવા આવેલા દેવતાઓના વિમાનોને સ્પર્શતા હતા, જે જળાશયોથી પરિપૂર્ણ અને સેનાઓથી ઘેરાયેલા હતા—એવા ભવનો, ઇન્દ્રાદિ લોકપાલોના વિમાનો સમાન દિવ્ય ગૃહો, બ્રાહ્મણોના નિવાસસ્થાનો, પરમ સમૃદ્ધિથી રત્નોથી ભરપૂર ચિત્રવિચિત્ર વિમાનતુલ્ય પ્રાસાદો, સમાગત રાજાઓ અને અसीમ શ્રીવૈભવથી મહાત્મા કુંતીનંદન યુધિષ્ઠિરની તે સભા મહાશોભા પામતી હતી। પોતાની અનુપમ સમૃદ્ધિથી યુધિષ્ઠિર જાણે વરુણદેવની સમકક્ષ ઊભા હતા; તેમણે છ અગ્નિઓની સ્થાપના કરીને, પૂરતી દક્ષિણાસહિત યજ્ઞનું અનુષ્ઠાન કરી, તે યજ્ઞ દ્વારા ભગવાનનું યજન કર્યું।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Royal prosperity is portrayed as ethically meaningful when it is restrained and directed by dharma—expressed through properly conducted sacrifice and generous dakṣiṇā, rather than through mere luxury or domination.
In the description of Yudhiṣṭhira’s grandeur in the Sabha Parva, he is said to rival Varuṇa in splendor and to perform a major sacrifice characterized by six established fires, giving ample gifts to officiants and worshipping the deity through the rite.