Shloka 27
Adhyāya 31: Rājasūya-samāgama — The Gathering of Kings and the Ordering of Hospitality
Devanagari script
वैशम्पायन उवाच तत्र माहिष्मतीवासी भगवान् हव्यवाहन: । श्रूयते हि गृहीतो वै पुरस्तात् पारदारिक:,वैशम्पायनजीने कहा--जनमेजय! सुननेमें आया है कि माहिष्मती नगरीमें निवास करनेवाले भगवान् अग्निदेव किसी समय उस नील राजाकी कन्या सुदर्शनाके प्रति आसक्त हो गये
Translation
વૈશમ્પાયન બોલ્યા—જનમેજય! સાંભળવામાં આવે છે કે માહિષ્મતીમાં નિવાસ કરનાર ભગવાન હવ્યવાહન (અગ્નિદેવ) પૂર્વકાળમાં ક્યારેક પરસ્ત્રી-આસક્તિથી ગ્રસ્ત થયા હતા.
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
तत्रthere / in that context
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
माहिष्मतीवासीdwelling in Māhiṣmatī
माहिष्मतीवासी:
Karta
TypeAdjective
Rootमाहिष्मती-वासी
FormMasculine, Nominative, Singular
भगवान्the venerable lord
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
हव्यवाहनःAgni, the carrier of oblations
हव्यवाहनः:
Karta
TypeNoun
Rootहव्यवाहन
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रूयतेis heard / is reported
श्रूयते:
TypeVerb
Rootश्रु
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada (passive sense)
हिindeed / for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
गृहीतःwas seized / was caught
गृहीतः:
TypeVerb
Rootग्रह्
FormPast Passive Participle (क्त), Masculine, Nominative, Singular
वैindeed / surely
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
पुरस्तात्formerly / earlier
पुरस्तात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरस्तात्
पारदारिकःone who goes after another's wife (adulterous)
पारदारिकः:
Karta
TypeAdjective
Rootपारदारिक
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes