Shloka 2
Adhyāya 31: Rājasūya-samāgama — The Gathering of Kings and the Ordering of Hospitality
Devanagari script
स शूरसेनान् कार्त्स्न्येन पूर्वमेवाजयत् प्रभु: । मत्स्यराजं च कौरव्यो वशे चक्रे बलादू बली,शक्तिशाली सहदेवने सबसे पहले समस्त शूरसेननिवासियोंको पूर्णरूपसे जीत लिया; फिर मत्स्यराज विराटको अपने अधीन बनाया
Transliteration
sa śūrasenān kārtsnyena pūrvam evājayat prabhuḥ | matsyarājaṃ ca kauravyo vaśe cakre balād balī ||
Translation
પરાક્રમી પ્રભુ સહદેવે સૌપ્રથમ સમગ્ર શૂર સેનોને સંપૂર્ણ રીતે જીત્યા; પછી બળવાન કૌરવ વીરએ બળપ્રયોગથી મત્સ્યરાજ વિરાટને વશમાં કર્યો।
Word by Word
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
शूरसेनान्the Śūrasenas (people of Śūrasena)
शूरसेनान्:
Karma
TypeNoun
Rootशूरसेन
FormMasculine, Accusative, Plural
कार्त्स्न्येनentirely, in full
कार्त्स्न्येन:
Karana
TypeNoun
Rootकार्त्स्न्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
पूर्वम्first, earlier
पूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अजयत्conquered
अजयत्:
TypeVerb
Rootजि
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
प्रभुःthe lord, the powerful one
प्रभुः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रभु
FormMasculine, Nominative, Singular
मत्स्यराजम्the king of Matsya (Virāṭa)
मत्स्यराजम्:
Karma
TypeNoun
Rootमत्स्यराज
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कौरव्यःthe Kaurava (prince)
कौरव्यः:
Karta
TypeNoun
Rootकौरव्य
FormMasculine, Nominative, Singular
वशेunder control, in subjection
वशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवश
FormMasculine, Locative, Singular
चक्रेmade (him), brought (him) into
चक्रे:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Atmanepada
बलात्by force
बलात्:
Karana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Ablative, Singular
बलीstrong, mighty
बली:
Karta
TypeAdjective
Rootबलिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaS
SahadevaŚ
Śūrasena (people/region)M
Matsya (kingdom)V
Virāṭa (Matsya king)K
Kuru/Kaurava lineageVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes