Shloka 23
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
vaiśampāyana uvāca |
mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā |
hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān ||
vṛto bharataśārdūlo dviṣacchoka-vivardhanaḥ |
વૈશમ્પાયન બોલ્યા—જનમેજય! તે સમયે ભરતવંશનો વ્યાઘ્ર, શત્રુઓના શોકને વધારનાર મહાપ્રતાપી ભીમસેન ધર્મરાજની આજ્ઞા અનુસાર, હાથી-ઘોડા-રથોથી ભરપૂર અને શસ્ત્ર-કવચથી સજ્જ, શત્રુ-રાજ્યોને કચડી નાખે તેવી સુવ્યવસ્થિત વિશાળ સેના વડે ઘેરાઈ, વિરોધી રાજ્યોને જીતવા માટે પ્રસ્થાન કર્યો।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames warfare as an extension of lawful kingship and duty: force is depicted as organized (balacakra), properly equipped (daṃśita), and directed toward a political objective under legitimate command, emphasizing responsibility and order rather than personal vengeance.
Vaiśampāyana describes a leading Bharata hero departing with a large, fully armed army—complete with elephants, horses, and chariots—to subdue enemy territories, thereby increasing the sorrow of opponents through successful campaign and domination.