Shloka 11
अर्जुनस्योत्तरदिग्विजयः
Arjuna’s Northern Conquests and Tribute Collection
Devanagari script
ततो राज्ञ: कुलद्वारि प्रसुप्तमिव त॑ नृपम् । रात्रौ गतासुमुत्सृज्य निश्चक्रमुररिंदमा:
Transliteration
tato rājñaḥ kuladvāri prasuptam iva taṁ nṛpam | rātrau gatāsum utsṛjya niścakramur ariṁdamāḥ ||
Translation
પછી રાત્રે શત્રુદમન કરનાર તે ત્રણેય વીરોએ રાજભવનના દ્વારે રાજાનું પ્રાણહીન શરીર જાણે સૂતું હોય તેમ મૂકી ત્યાંથી પ્રસ્થાન કર્યું।
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formavyaya
राज्ञःof the king
राज्ञः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, genitive, singular
कुलद्वारिat the palace-door (family/royal gate)
कुलद्वारि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुलद्वार
Formneuter, locative, singular
प्रसुप्तम्asleep
प्रसुप्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्र-स्वप् (क्त)
Formmasculine, accusative, singular
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Formavyaya
तम्that (him)
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, accusative, singular
नृपम्king
नृपम्:
Karma
TypeNoun
Rootनृप
Formmasculine, accusative, singular
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरात्रि
Formfeminine, locative, singular
गतासुम्lifeless (whose life has gone)
गतासुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootगतासु (गतम् + असुः)
Formmasculine, accusative, singular
उत्सृज्यhaving left/abandoned
उत्सृज्य:
TypeVerb
Rootउत्-√सृज्
Formabsolutive (क्त्वा-प्रत्ययार्थ), indeclinable
निश्चक्रमुःthey went out, departed
निश्चक्रमुः:
TypeVerb
Rootनि-√क्रम्
Formaorist (luṅ), 3rd person, plural, parasmaipada
अरिंदमाःenemy-subduers (the heroes)
अरिंदमाः:
Karta
TypeNoun
Rootअरिंदम
Formmasculine, nominative, plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaJ
JarāsandhaT
the three heroes (unnamed in this verse)R
royal palace gate (kuladvāra)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes