Shloka 35
Samrāt-Lakṣaṇa and the Counsel to Check Jarāsandha (सम्राट्-लक्षणं जरासन्ध-प्रतिबाधा-परामर्शः)
Devanagari script
भये तु समतिक्रान्ते जरासंधे समुद्यते । मन्त्रो<यं मन्त्रितो राजन् कुलैरष्टादशावरै:,इससे कंसका भय तो जाता रहा; परंतु जरासंध कुपित हो हमसे बदला लेनेको उद्यत हो गया। राजन! उस समय भोजवंशके अठारह कुलों (मन्त्री-पुरोहित आदि)-ने मिलकर इस प्रकार विचार-विमर्श किया--
Translation
કંસનો ભય તો દૂર થયો; પરંતુ જરાસંધ ક્રોધિત થઈ અમારી સામે બદલો લેવા ઉદ્યત થયો. રાજન! ત્યારે ભોજવંશના અઢાર કુળોએ મળીને આ રીતે મંત્રણા કરી.
Word by Word
भयेin fear / when fear (was present)
भये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Locative, Singular
तुbut
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
समतिक्रान्तेhaving passed / having been overcome
समतिक्रान्ते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootसम् + अति + क्रम (क्त)
FormNeuter, Locative, Singular, क्त (past passive participle)
जरासंधेin/with regard to Jarāsandha
जरासंधे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootजरासंध
FormMasculine, Locative, Singular
समुद्यतेhe rises up / becomes ready (to act)
समुद्यते:
TypeVerb
Rootसम् + उद् + यत्
FormPresent, Ātmanepada, Third, Singular
मन्त्रःcounsel / plan
मन्त्रः:
Karta
TypeNoun
Rootमन्त्र
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
मन्त्रितःwas deliberated / was counselled
मन्त्रितः:
TypeVerb
Rootमन्त्र् (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
कुलैःby the families/clans
कुलैः:
Karana
TypeNoun
Rootकुल
FormNeuter, Instrumental, Plural
अष्टादशावरैःby the eighteen (and) inferior/younger (clans) (i.e., eighteen clans)
अष्टादशावरैः:
TypeAdjective
Rootअष्टादश + अवर
FormNeuter, Instrumental, Plural
Speaker
श्रीकृष्ण उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes