Previous Verse
Next Verse

Shloka 483

Pitāmaha-sabhā-varṇana & Hariścandra-māhātmya

Description of Brahmā’s Assembly and the Eminence of Hariścandra

उपासते च संहृष्टा ब्रह्माणममितौजसम्‌ | भारत! सम्पूर्ण लोकोंमें विख्यात स्वर्गलोकमें विचरनेवाले महाभाग वैराज, अग्निष्वात्त सोमपा, गार्हपत्य (ये चार मूर्त हैं), एकशुंग, चतुर्वेद तथा कला (ये तीन अमूर्त हैं)। ये सातों पितर क्रमशः: चारों वर्णो्में पूजित होते हैं। राजन्‌! पहले इन पितरोंके तृप्त होनेसे फिर सोम देवता भी तृप्त हो जाते हैं। ये सभी पितर उक्त सभामें उपस्थित हो प्रसन्नतापूर्वक अमित तेजस्वी प्रजापति ब्रह्माजीकी उपासना करते हैं

upāsate ca saṁhṛṣṭā brahmāṇam amitaujasam | bhārata! sampūrṇa-lokeṣu vikhyātaṁ svarga-loke vicarṇavāle mahābhāgā vairājaḥ, agniṣvāttāḥ, somapāḥ, gārhapatyāḥ (ime catvāro mūrtāḥ), ekaśṛṅgaḥ, caturvedaḥ tathā kalā (ime trayo 'mūrtāḥ) | ime sapta pitaro yathākramam caturṣu varṇeṣu pūjitāḥ | rājan! pūrvaṁ eṣāṁ pitṝṇāṁ tṛptau tataḥ soma-devo 'pi tṛpyati | ete sarve pitaro 'smin sabhāyāṁ sanniviṣṭāḥ prasannatā-pūrvakam amit-tejasaṁ prajāpatiṁ brahmāṇam upāsate |

નારદે કહ્યું—તેઓ હર્ષિત થઈને અપાર તેજવાળા પ્રજાપતિ બ્રહ્માજીની ઉપાસના કરે છે. હે ભારત, સર્વ લોકોમાં વિખ્યાત એવા સ્વર્ગલોકમાં મહાભાગ પિતૃગણ વિચરે છે—વૈરાજ, અગ્નિષ્વાત્ત, સોમપા અને ગાર્હપત્ય (આ ચાર મૂર્તિમાન); તેમજ એકશૃંગ, ચતુર્વેદ અને કલા (આ ત્રણ અમૂર્ત). આ સાત પિતૃવર્ગો ક્રમશઃ ચાર વર્ણોમાં પૂજાય છે. રાજન, પહેલાં આ પિતૃગણ તૃપ્ત થાય તો પછી હવિષ્યના દેવતા સોમ પણ તૃપ્ત થાય છે. તેઓ બધા તે સભામાં હાજર રહી પ્રસન્નચિત્તે અનંત તેજવાળા બ્રહ્માજીની આરાધના કરે છે.

उपासतेthey worship/attend upon
उपासते:
Karta
TypeVerb
Rootउप-आस् (धातु)
Formलट् (वर्तमाने), आत्मनेपद, प्रथम, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
संहृष्टाःdelighted, joyful
संहृष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसंहृष्ट (हृष् धातोः क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ब्रह्माणम्Brahmā (the Creator)
ब्रह्माणम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अमितौजसम्of immeasurable vigor/splendor
अमितौजसम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअमित-ओजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

नारद उवाच

N
Nārada
B
Brahmā (Prajāpati)
P
Pitṛs (Fathers/ancestors)
V
Vairāja
A
Agniṣvātta
S
Somapā
G
Gārhapatya
E
Ekaśṛṅga
C
Caturveda
K
Kalā
S
Soma (Soma-deva)
S
Svargaloka
S
Sabhā (assembly)
B
Bhārata (address)
R
Rājan (address to the king)