Shloka 14
Adhyāya 3: Indra’s Invitation and Yudhiṣṭhira’s Refusal to Abandon the Dog
Svargārohaṇa Test
त्यक्त्वा भ्रातृन् दयितां चापि कृष्णां प्राप्तो लोक: कर्मणा स्वेन वीर | श्वानं चैनं न त्यजसे कथं नु त्यागं कृत्स्नं चास्थितो मुहा[से5द्य
yudhiṣṭhira uvāca | tyaktvā bhrātṝn dayitāṃ cāpi kṛṣṇāṃ prāpto lokaḥ karmaṇā svena vīra | śvānaṃ cainaṃ na tyajase kathaṃ nu tyāgaṃ kṛtsnaṃ cāsthito mūḍhaḥ ||
ઇન્દ્રએ કહ્યું—વીર! તું તારા ભાઈઓને અને પ્રિય કૃષ્ણા (દ્રૌપદી)ને પણ ત્યજી, પોતાના કર્મના પુણ્યફળથી દેવલોકને પ્રાપ્ત થયો છે. તો પછી આ કૂતરાને કેમ નથી ત્યજતો? સર્વત્યાગ ધારણ કરીને હવે કૂતરાના મોહમાં કેવી રીતે પડ્યો છે?
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse frames a moral tension between formal renunciation and compassionate fidelity. It questions whether ‘complete abandonment’ can coexist with attachment to a vulnerable being, setting up the ethical test: true dharma is not mere detachment but steadfast righteousness and protection of the dependent.
At the end of the great journey (mahāprasthāna), Yudhiṣṭhira reaches the threshold of heaven with a dog that has followed him. A divine voice challenges him to enter without the dog, and Yudhiṣṭhira responds by refusing to abandon it. This verse voices the challenge: since he has already left behind brothers and Draupadī, why not leave the dog too?