Shloka 31

दिव्याश्ष वाच: सहसा बभूतवु- दिव्यानि पुष्पाण्यथ सिंहनादा: । तस्मिंस्तथा वै धरणीं निमग्ने रथे प्रयत्नान्मधुसूदनस्थ,उस प्रज्वलित बाणको बड़े वेगसे आते देख भगवान्‌ श्रीकृष्णने युद्धस्थलमें खेल-सा करते हुए अपने उत्तम रथको तुरंत ही पैरसे दबाकर उसके पहियोंका कुछ भाग पृथ्वीमें धँसा दिया। साथ ही सोनेके साज-बाजसे ढके हुए चन्द्रमाकी किरणोंके समान श्वेतवर्णवाले उनके घोड़े भी धरतीपर घुटने टेककर झुक गये। उस समय आकाशमें सब ओर महान्‌ कोलाहल गूँज उठा। भगवान्‌ मधुसूदनकी स्तुति-प्रशंसाके लिये कहे गये दिव्य वचन सहसा सुनायी देने लगे। श्रीमधुसूदनके प्रयत्नसे उस रथके धरतीमें धँस जानेपर भगवान्‌के ऊपर दिव्यपुष्पोंकी वर्षा होने लगी और दिव्य सिंहनाद भी प्रकट होने लगे

sañjaya uvāca | sahasā babhūvur divyā vācaḥ, divyāni puṣpāṇy atha siṃhanādāḥ | tasmiṃs tathā vai dharaṇīṃ nimagne rathe prayatnān madhusūdana-sthe ||

સંજય બોલ્યા— સહસા દિવ્ય વચનો સંભળાયા; દિવ્ય પુષ્પવર્ષા થઈ અને દિવ્ય સિંહનાદ ગુંજ્યા. કારણ કે મધુસૂદનના પ્રયત્નથી તે રથ એ રીતે ધરતીમાં ધસી ગયો હતો.

दिव्याःdivine
दिव्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormFeminine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
वाचःutterances/voices/words
वाचः:
Karta
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Nominative, Plural
सहसाsuddenly
सहसा:
TypeIndeclinable
Rootसहसा
बभूवुःarose/occurred
बभूवुः:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural
दिव्यानिdivine
दिव्यानि:
Karta
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormNeuter, Nominative, Plural
पुष्पाणिflowers
पुष्पाणि:
Karta
TypeNoun
Rootपुष्प
FormNeuter, Nominative, Plural
अथthen/and then
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
सिंहनादाःlion-roars (victory roars)
सिंहनादाः:
Karta
TypeNoun
Rootसिंहनाद
FormMasculine, Nominative, Plural
तस्मिन्in that (situation/time)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
तथाthus/so
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
धरणीम्the earth/ground
धरणीम्:
Karma
TypeNoun
Rootधरणी
FormFeminine, Accusative, Singular
निमग्नेwhen (it was) sunk/embedded
निमग्ने:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootनिमग्न
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
रथेin the chariot
रथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Locative, Singular
प्रयत्नात्by effort/through exertion
प्रयत्नात्:
Karana
TypeNoun
Rootप्रयत्न
FormMasculine, Ablative, Singular
मधुसूदनस्यof Madhusūdana (Krishna)
मधुसूदनस्य:
TypeNoun
Rootमधुसूदन
FormMasculine, Genitive, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
M
Madhusudana (Krishna)
C
chariot (ratha)
E
earth/ground (dharaṇī)
D
divine voices (divyā vācaḥ)
D
divine flowers (divyāni puṣpāṇi)
L
lion-roars (siṃhanādāḥ)

Educational Q&A

Even amid warfare, dharmic intent is measured by protection and responsibility: Krishna’s deliberate action to safeguard his side is marked by auspicious divine acclaim, suggesting that righteous guardianship and self-controlled effort are worthy of reverence.

As Krishna’s chariot becomes embedded in the earth through his purposeful maneuver, the heavens respond with celebratory signs—celestial voices, a shower of divine flowers, and triumphant lion-roars—indicating divine approval of the protective act in the midst of battle.