Shloka 3
अध्याय ९ — कर्णस्य प्रहारः, योधयुग्मनियोजनम्, शैनेय-कैकेययोर्युद्धविन्यासः
Devanagari script
धृतराष्ट उवाच दैवमेव पर मनन््ये धिक् पौरुषमनर्थकम् | यत्र शालप्रतीकाश: कर्णो5हन्यत संयुगे,धृतराष्ट्रने कहा--मैं तो दैवको ही प्रधान मानता हूँ। पुरुषार्थ व्यर्थ है, उसे धिक्कार है, जिसका आश्रय लेकर शालवृक्षके समान ऊँचे शरीरवाला कर्ण भी युद्धमें मारा गया
Translation
ધૃતરાષ્ટ્રે કહ્યું—હું દૈવને જ પરમ માનું છું; નિષ્ફળ પુરુષાર્થને ધિક્કાર! જેના આધાર પર શાલવૃક્ષ સમ ઊંચા દેહવાળો કર્ણ પણ રણમાં મારાયો.
Word by Word
धृतराष्ट्रःDhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रः:
Karta
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
दैवम्fate; destiny
दैवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदैव
FormNeuter, Accusative, Singular
एवindeed; alone
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
परम्supreme; primary
परम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Accusative, Singular
मन्येI consider; I think
मन्ये:
Karta
TypeVerb
Rootमन्
FormPresent, 1st, Singular
धिक्shame! fie!
धिक्:
TypeIndeclinable
Rootधिक्
पौरुषम्human effort; manly exertion
पौरुषम्:
Karma
TypeNoun
Rootपौरुष
FormNeuter, Accusative, Singular
अनर्थकम्useless; futile
अनर्थकम्:
TypeAdjective
Rootअनर्थक
FormNeuter, Accusative, Singular
यत्रwhere; in which case
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
शाल-प्रतीकाशःhaving the appearance/size of a śāla tree
शाल-प्रतीकाशः:
TypeAdjective
Rootशालप्रतीकाश
FormMasculine, Nominative, Singular
कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
अहन्यतwas slain
अहन्यत:
TypeVerb
Rootहन्
FormImperfect, Passive, 3rd, Singular
संयुगेin battle; in combat
संयुगे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंयुग
FormMasculine, Locative, Singular
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes