Shloka 28
वदन्ति मित्र॑ं सहजं विचक्षणा- स्तथैव साम्ना च धनेन चार्जितम् | प्रतापतश्नोपनतं चतुर्विधिं तदस्ति सर्व तव पाण्डवेषु,“विद्वान् पुरुष चार प्रकारके मित्र बतलाते हैं। एक सहज मित्र होते हैं (जिनके साथ स्वाभाविक मैत्री होती हैं)। दूसरे हैं संधि करके बनाये हुए मित्र। तीसरे वे हैं जो धन देकर अपनाये गये हैं। जो किसीके प्रबल प्रतापसे प्रभावित हो स्वतः शरणमें आ जाते हैं, वे चौथे प्रकारके मित्र हैं। पाण्डवोंके साथ तुम्हारी सभी प्रकारकी मित्रता सम्भव है
vadanti mitraṃ sahajaṃ vicakṣaṇās tathaiva sāmnā ca dhanena cārjitam | pratāpataś copanataṃ caturvidhaṃ tad asti sarvaṃ tava pāṇḍaveṣu ||
વિવેકી લોકો મિત્રતાને ચાર પ્રકારની કહે છે—સહજ મિત્ર, સામ-સંધિથી મેળવેલો મિત્ર, ધન આપી મેળવેલો મિત્ર, અને પરાક્રમથી પ્રભાવિત થઈ સ્વયં શરણમાં આવતો મિત્ર. પાંડવો સાથે તારી આ સર્વ પ્રકારની મિત્રતા શક્ય છે.
संजय उवाच
Educational Q&A
Friendship and political alliance are analyzed as four types—natural affinity, conciliation-based alliance, wealth-based alliance, and submission born of awe at power—highlighting a pragmatic ethical lens on how relationships form in statecraft.
Sañjaya addresses the listener (implicitly Dhṛtarāṣṭra) and argues that the Pāṇḍavas are capable of offering every kind of alliance, implying that reconciliation or strategic friendship with them is both possible and advantageous.