Shloka 15
Devanagari script
स्मृत्वाथ केशग्रहणं च देव्या वस्त्रापहारं च रजस्वलाया: । अनागसो भर्त॒पराड्मुखाया दुःखानि दत्तान्यपि विप्रचिन्त्य
Transliteration
smṛtvātha keśagrahaṇaṁ ca devyā vastrāpahāraṁ ca rajasvalāyāḥ | anāgaso bhartṛ-parāṅmukhāyā duḥkhāni dattāny api vipracintya
Translation
દેવીના કેશ પકડવાનો અને રજસ્વલા સ્ત્રીના વસ્ત્ર હરણનો સ્મરણ કરીને, તેમજ નિર્દોષા—જેનાં પતિ પણ વિમુખ (અસમર્થ) થઈ ગયા હતા—તેણે ભોગવેલા દુઃખો પર વારંવાર વિચાર કરીને, તે અંતરમાં વ્યાકુળ થયો.
Word by Word
स्मृत्वाhaving remembered
स्मृत्वा:
Adhikarana
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
अथthen/and then
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
केशग्रहणम्the seizing of (her) hair
केशग्रहणम्:
Karma
TypeNoun
Rootकेशग्रहण (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
देव्याःof the lady/queen
देव्याः:
Sambandha
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive, Singular
वस्त्रापहारम्the stripping/robbery of garments
वस्त्रापहारम्:
Karma
TypeNoun
Rootवस्त्रापहार (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
रजस्वलायाःof (her) who was menstruating
रजस्वलायाः:
Sambandha
TypeAdjective
Rootरजस्वला (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive, Singular
अनागसःof the guiltless/innocent (one)
अनागसः:
Sambandha
TypeAdjective
Rootअनागस् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
भर्तुःof the husband
भर्तुः:
Sambandha
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Singular
पराङ्मुखायाःof (her) whose face was turned away (from her husband)
पराङ्मुखायाः:
Sambandha
TypeAdjective
Rootपराङ्मुखा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Genitive, Singular
दुःखानिsufferings/sorrows
दुःखानि:
Karma
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Plural
दत्तानिgiven/inflicted
दत्तानि:
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त (past passive participle), Neuter, Accusative, Plural, कर्मणि
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
विप्रचिन्त्यhaving reflected deeply/considered
विप्रचिन्त्य:
Adhikarana
TypeVerb
Rootवि + प्र + चिन्त् (धातु)
Formल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
स
संजय (Sañjaya)द
देवी (the queen/lady—Draupadī implied)भ
भर्तृ (husband—Pāṇḍavas implied)क
केश (hair)व
वस्त्र (garments)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes