Shloka 5
चर्मवर्म भ्रमोपेतां रथोडुपसमाकुलाम् । जयैषिणां च सुतरां भीरूणां च सुदुस्तराम्
carmavarma bhramopetāṁ rathoḍupasamākulām | jayaiṣiṇāṁ ca sutarāṁ bhīrūṇāṁ ca sudustarām ||
સંજય બોલ્યો—તે રણભૂમિ ઢાલો અને કવચોની ઘૂમતી ગૂંચવણથી ભરેલી હતી અને રથોથી એવી ભરચક હતી જાણે નૌકાઓનો મેળો. વિજય ઇચ્છનારાઓ માટે તે પાર થવા જેવી હતી, પરંતુ ભીરુઓ માટે તે અત્યંત દુસ્તર હતી.
संजय उवाच
Educational Q&A
The same ordeal tests people differently: resolve and a victory-oriented mind can find a way through chaos, while fear magnifies obstacles and makes the path seem nearly impassable—an ethical reminder that courage and steadiness are essential in kṣatriya duty.
Sañjaya describes the battlefield’s turmoil: shields and armor create a dizzying confusion, and the mass of chariots is likened to a fleet of boats, conveying how difficult it is to move and survive amid the press of war.