Shloka 24
Devanagari script
पश्य ध्वजांक्ष द्रवतो विशोक नागान् हयान् पत्तिसंघांश्व संख्ये रथान् विकीर्णान् शरशक्तिताडितान् पश्यस्वैतान् रथिनश्वैव सूत,विशोक! युद्धस्थलमें भागते हुए रथोंकी ध्वजाओं, हाथियों, घोड़ों और पैदलसमूहोंको देखो। सूत! बाणों और शक्तियोंसे प्रताड़ित होकर बिखरे पड़े हुए इन रथों और रथियोंपर भी दृष्टिपात करो
Transliteration
paśya dhvajāṃś ca dravato viśoka nāgān hayān pattisaṃghāṃś ca saṃkhye | rathān vikīrṇān śaraśakti-tāḍitān paśyasvaitān rathinaś caiva sūta viśoka ||
Translation
ભીમસેને કહ્યું—“વિશોક, યુદ્ધમાં ભાગતા રથોના ધ્વજો, હાથીઓ, ઘોડાઓ અને પદાતિ-સમૂહોને જુઓ. હે સારથી, બાણો અને શક્તિઓના પ્રહારો વડે પીડાઈને વિખેરાઈ પડેલા આ રથો અને રથિયોને પણ જુઓ।”
Word by Word
पश्यsee; look
पश्य:
TypeVerb
Rootपश्
Formलोट्, मध्यम, एकवचन, परस्मैपद
ध्वज-अंशparts of banners/standards
ध्वज-अंश:
Karma
TypeNoun
Rootध्वज-अंश
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
द्रवतःrunning; fleeing
द्रवतः:
Karma
TypeAdjective
Rootद्रवत्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
विशोकO Viśoka (vocative)
विशोक:
TypeNoun
Rootविशोक
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
नागान्elephants
नागान्:
Karma
TypeNoun
Rootनाग
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
हयान्horses
हयान्:
Karma
TypeNoun
Rootहय
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
पत्ति-संघान्masses of foot-soldiers
पत्ति-संघान्:
Karma
TypeNoun
Rootपत्ति-संघ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
संख्येin battle
संख्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंख्या
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
रथान्chariots
रथान्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
विकीर्णान्scattered; strewn
विकीर्णान्:
Karma
TypeAdjective
Rootवि-कॄ
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
शर-शक्ति-ताडितान्struck/harassed by arrows and spears
शर-शक्ति-ताडितान्:
Karma
TypeAdjective
Rootशर-शक्ति-ताडित
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
पश्यस्वdo look; behold
पश्यस्व:
TypeVerb
Rootपश्
Formलोट्, मध्यम, एकवचन, आत्मनेपद
एतान्these
एतान्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
रथिनःchariot-warriors
रथिनः:
Karma
TypeNoun
Rootरथिन्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed; also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सूतO charioteer
सूत:
TypeNoun
Rootसूत
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
विशोकO Viśoka
विशोक:
TypeNoun
Rootविशोक
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
Speaker
भीमसेन उवाच
Characters & Entities
B
BhīmasenaV
ViśokaS
sūta (charioteer)D
dhvaja (battle standards)R
ratha (chariots)R
rathin (chariot-warriors)N
nāga (elephants)H
haya (horses)P
patti (infantry)Ś
śara (arrows)Ś
śakti (spears/javelins)Y
yuddhasthala (battlefield)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes