Shloka 24
आ देवात् त्वत्समं तेषां न पश्यामि शृणोमि च । कुन्तीकुमार! इस भूमण्डलपर दूसरा कोई पुरुष तुम्हारे समान योद्धा नहीं है। यहाँसे देवलोकतक धनुष धारण करनेवाले जो कोई भी रणदुर्मद क्षत्रिय हैं, उनमेंसे किसीको भी मैं तुम्हारे समान न तो देखता हूँ और न सुनता ही हूँ ।।
ā devāt tvat-samaṁ teṣāṁ na paśyāmi śṛṇomi ca | kuntīkumāra! iha bhūmaṇḍale dvitīyo na kaścid api puruṣas tvat-samaḥ yoddhā | iha devalokāntaṁ yāvat dhanur-dhāriṇaḥ ye kecid raṇa-durmadāḥ kṣatriyās teṣāṁ madhye tvat-samaṁ na paśyāmi na śṛṇomi ca ||
સંજય બોલ્યો— કુંતીકુમાર! આ પૃથ્વીથી લઈને દેવલોક સુધી ધનુષ ધારણ કરનારા યુદ્ધગર્વથી ઉગ્ર ક્ષત્રિયોમાં તારા સમાન કોઈને હું ન તો જોઉં છું, ન સાંભળું છું. બ્રહ્માએ પ્રજાઓની સૃષ્ટિ કરી છે અને તેમણે જ મહાધનુષ ગાંડીવ પણ રચ્યું છે—જે વડે તું યુદ્ધ કરે છે, હે પાર્થ; તેથી તારા સમકક્ષ કોઈ નથી.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the epic’s martial-ethical ideal that true excellence is recognized not merely by self-assertion but by credible witness: Sañjaya, as narrator, testifies that Arjuna’s prowess is unparalleled, framing him as a uniquely qualified agent in a dharma-charged war.
In Karṇa Parva’s battle account, Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra and highlights Arjuna’s supremacy among all bow-bearing warriors, intensifying the dramatic contrast between the Pāṇḍava champion and the Kaurava forces led by Karṇa.