Shloka 42
Devanagari script
इति प्रयास्यन्नुपगृह्म पादौ समुत्थितो दीप्ततेजा: किरीटी । एतच्छुत्वा पाण्डवो धर्मराजो भ्रातुर्वाक्यं परुषं फाल्गुनस्य
Transliteration
iti prayāsyann upagṛhya pādau samutthito dīptatejāḥ kirīṭī | etac chrutvā pāṇḍavo dharmarājo bhrātur vākyaṃ paruṣaṃ phālgunasya
Translation
સંજય બોલ્યા—આ રીતે કહીને પ્રસ્થાન કરવા ઉદ્યત, દીપ્ત તેજવાળા કિરીટધારી અર્જુને (આદરથી) પગ પકડીને ઊભો થયો. આ સાંભળીને પાંડવ ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે પોતાના ભાઈ ફાલ્ગુન (અર્જુન)ના કઠોર વચનને…
Word by Word
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
प्रयास्यन्going forth / proceeding
प्रयास्यन्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु: या)
FormMasculine, Nominative, Singular, शतृ (present active participle)
अनुपगृह्यhaving respectfully grasped
अनुपगृह्य:
TypeVerb
Rootअनु-उप-ग्रह् (धातु: ग्रह्)
Formल्यप् (absolutive/gerund)
पादौthe two feet
पादौ:
Karma
TypeNoun
Rootपाद
FormMasculine, Accusative, Dual
समुत्थितःhaving risen / risen up
समुत्थितः:
Karta
TypeVerb
Rootसम्-उत्-स्था (धातु: स्था)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle)
दीप्ततेजाःof blazing splendor
दीप्ततेजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootदीप्त-तेजस्
FormMasculine, Nominative, Singular
किरीटीthe diadem-wearer (Arjuna)
किरीटी:
Karta
TypeNoun
Rootकिरीटिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु (धातु: श्रु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
पाण्डवःthe Pandava (Yudhishthira)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मराजःthe king of dharma (Yudhishthira)
धर्मराजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म-राज
FormMasculine, Nominative, Singular
भ्रातुःof (his) brother
भ्रातुः:
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Genitive, Singular
वाक्यम्speech/words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
परुषम्harsh
परुषम्:
TypeAdjective
Rootपरुष
FormNeuter, Accusative, Singular
फाल्गुनस्यof Phalguna (Arjuna)
फाल्गुनस्य:
TypeNoun
Rootफाल्गुन
FormMasculine, Genitive, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaA
Arjuna (Kirīṭī, Phālguna)Y
Yudhiṣṭhira (Dharmarāja)P
PāṇḍavasVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes