Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

संजय कहते हैं--महाराज! किरीटधारी कुन्तीकुमार अर्जुन धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ युधिष्ठिससे पुन: ऐसा कहकर शस्त्र खोल, धनुष नीचे डाल और तलवारको तुरंत ही म्यानमें रखकर लज्जासे नतमस्तक हो हाथ जोड़ पुनः उनसे इस प्रकार बोले--'राजन्‌! आप प्रसन्न हों। मैंने जो कुछ कहा है, उसके लिये क्षमा करें। समयपर आपको सब कुछ मालूम हो जायगा। इसलिये आपको मेरा नमस्कार है' ।। प्रसाद्य राजानममित्रसाहं स्थितो<ब्रवीच्चैव पुन: प्रवीर: । नेदं चिरात्‌ क्षिप्रमिदं भविष्य- त्यावर्ततेड्सावभियामि चैनम्‌,इस प्रकार शत्रुओंका सामना करनेमें समर्थ राजा युधिष्ठिरको प्रसन्न करके प्रमुख वीर अर्जुन खड़े होकर फिर बोले--“महाराज! अब कर्णके वधमें देर नहीं है। यह कार्य शीघ्र ही होगा। वह इधर ही आ रहा है; अतः मैं भी उसीपर चढ़ाई कर रहा हूँ

sañjaya uvāca—mahārāja! kirīṭadhārī kuntīkumāra arjunaḥ dharmātmāsu śreṣṭhaṃ yudhiṣṭhiram punaḥ evam uktvā śastrāṇi mocayitvā, dhanuḥ adhaḥ nikṣipya, khaḍgaṃ ca tvaritaṃ kośe niveśya, lajjayā natamastakaḥ san karau añjalīkṛtvā punaḥ enam itthaṃ abravīt—“rājan! prasīda. mayā yat kiñcid uktaṃ tatkṛte kṣamasva. kāle sarvaṃ te viditaṃ bhaviṣyati. tasmāt te namas.”

prasādya rājānam amitra-sāhaṃ sthito ’bravīc caiva punaḥ pravīraḥ—“na idaṃ cirāt; kṣipram idaṃ bhaviṣyati. sa āvartate; asau abhiyāmi ca enam.”

iti śatrūṇāṃ samīkṣaṇe samarthaṃ rājānaṃ yudhiṣṭhiram prasādya pradhāna-vīraḥ arjunaḥ sthitvā punaḥ abravīt—“mahārāja! idānīṃ karṇavadhe na vilambaḥ. etat kāryaṃ śīghram eva bhaviṣyati. sa ihaiva āgacchati; ataḥ aham api tam eva abhiyāmi.”

સંજય બોલ્યા—મહારાજ! કિરીટધારી કુંતીપુત્ર અર્જુને ધર્માત્માઓમાં શ્રેષ્ઠ યુધિષ્ઠિરને ફરી આમ કહીને શસ્ત્રો ઉતારી, ધનુષ નીચે મૂક્યું અને તરત જ ખડ્ગને મ્યાનમાં રાખ્યો. લાજથી માથું નમાવી, હાથ જોડીને તે ફરી બોલ્યો—“રાજન, પ્રસન્ન થાઓ; મેં જે કંઈ કહ્યું છે તે ક્ષમા કરો. સમય આવે ત્યારે તમે બધું જાણી જશો; તેથી તમને નમસ્કાર.” પછી શત્રુઓનો સામનો કરવા સમર્થ એવા રાજા યુધિષ્ઠિરને પ્રસન્ન કરીને, મુખ્ય વીર અર્જુન ઊભો રહ્યો અને ફરી બોલ્યો—“આમાં વિલંબ નહીં થાય; કાર્ય ઝડપથી સિદ્ધ થશે. તે પાછો વળી આ તરફ આવી રહ્યો છે; તેથી હું પણ તેની સામે આગળ વધું છું.”

प्रसाद्यhaving pleased
प्रसाद्य:
TypeVerb
Rootप्रसादय् (प्र+सद् caus.)
Formक्त्वा-प्रत्यय (absolutive/gerund), कर्तरि
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
अमित्रसाहम्able to withstand enemies
अमित्रसाहम्:
TypeAdjective
Rootअमित्रसाह
FormMasculine, Accusative, Singular
स्थितःstanding
स्थितः:
TypeVerb
Rootस्था
Formक्त-प्रत्यय (past passive participle used adjectivally), Masculine, Nominative, Singular
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
प्रवीरःthe foremost hero
प्रवीरः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रवीर
FormMasculine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
चिरात्after a long time/long
चिरात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootचिरात्
क्षिप्रम्quickly/soon
क्षिप्रम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र
इदम्this
इदम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
भविष्यतिwill be/will happen
भविष्यति:
TypeVerb
Rootभू
FormFuture (लृट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
यावत्as long as/while
यावत्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयावत्
तेto you/for you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Dative/Genitive, Singular
असौthat one (he)
असौ:
Karta
TypePronoun
Rootअसद्/असौ (pronoun stem)
FormMasculine, Nominative, Singular
अभियामिI go against/attack
अभियामि:
TypeVerb
Rootअभि-या
FormPresent (लट्), 1st, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
एनम्him/this person
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद् (enad-pronoun)
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra
A
Arjuna
K
Kunti
Y
Yudhishthira
K
Karna
B
bow (dhanuḥ)
S
sword (khaḍga)
S
sheath (kośa)
W
weapons (śastrāṇi)