Previous Verse
Next Verse

Shloka 87

कर्णनिधनवृत्तान्तनिवेदनम् | Reporting Karṇa’s Fall to Yudhiṣṭhira

वर्ध हायं पाण्डव धर्मराज- स्त्वत्तो<्युक्तं वेत्स्यते चैवमेष: | ततो<स्य पादावभिवाद्य पश्चात्‌ सम॑ ब्रूया: सान्त्वयित्वा च पार्थम्‌,पाण्डुनन्दन! तुम्हारे द्वारा किये गये इस अनुचित शब्दके प्रयोगको सुनकर ये धर्मराज अपना वध हुआ ही समझेंगे। इसके बाद तुम इनके चरणोंमें प्रणाम करके इन्हें सान्त्वना देते हुए क्षमा माँग लेना और इनके प्रति न्‍्यायोचित वचन बोलना

vardha hāyaṁ pāṇḍava dharmarājaḥ tvatto 'nyuktaṁ vetsyate caivam eṣaḥ | tato 'sya pādāv abhivādya paścāt samaṁ brūyāḥ sāntvayitvā ca pārtham, pāṇḍunandana |

હે પાંડવનંદન! તારા દ્વારા આ અનુચિત શબ્દપ્રયોગ સાંભળીને ધર્મરાજ તેને પોતાનો વધ થયો જ એમ માનશે. ત્યારબાદ તેના ચરણોમાં પ્રણામ કરીને તેને સાંત્વના આપ, ક્ષમા માગ, અને પછી તેના પ્રત્યે ન્યાયોચિત વચન બોલ.

वर्धincrease / grow (you should)
वर्ध:
TypeVerb
Rootवर्ध्
FormLoṭ (imperative), 2, singular, Parasmaipada
indeed / surely
:
TypeIndeclinable
Root
अयम्this (man)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
Formmasculine, nominative, singular
पाण्डवthe Pandava
पाण्डव:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
Formmasculine, nominative, singular
धर्मराजःDharma-king (Yudhiṣṭhira)
धर्मराजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मराज
Formmasculine, nominative, singular
त्वत्तःfrom you
त्वत्तः:
Apadana
TypePronoun
Rootत्वद्
Formmasculine/feminine, ablative, singular
अयुक्तम्improper / unfitting
अयुक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअयुक्त
Formneuter, accusative, singular
वेत्स्यतेwill know / will understand
वेत्स्यते:
TypeVerb
Rootविद्
FormLuṭ (periphrastic future), 3, singular, Ātmanepada
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवम्thus / in this way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
एषःthis one (he)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
Formmasculine, nominative, singular
ततःthen / thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
अस्यof him
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formmasculine/neuter, genitive, singular
पादौthe two feet
पादौ:
Karma
TypeNoun
Rootपाद
Formmasculine, accusative, dual
अभिवाद्यhaving saluted
अभिवाद्य:
TypeVerb
Rootअभि-वाद्
Formabsolutive (ktvā/lyap), Parasmaipada (sense)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
समम्properly / evenly / suitably
समम्:
TypeIndeclinable
Rootसम
ब्रूयाःyou should say / speak
ब्रूयाः:
TypeVerb
Rootब्रू
FormOptative (vidhi-liṅ), 2, singular, Parasmaipada
सान्त्वयित्वाhaving consoled
सान्त्वयित्वा:
TypeVerb
Rootसान्त्वय् (causative of सान्त्व्/सान्त्व)
Formabsolutive (ktvā), Parasmaipada (sense)
and
:
TypeIndeclinable
Root
पार्थम्Pārtha (Arjuna)
पार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्थ
Formmasculine, accusative, singular
पाण्डुनन्दनO son of Pāṇḍu
पाण्डुनन्दन:
TypeNoun
Rootपाण्डुनन्दन
Formmasculine, vocative, singular

वायुदेव उवाच

वायुदेव (Vāyudeva)
धर्मराज (Yudhiṣṭhira)
पार्थ (Arjuna)
पाण्डुनन्दन (Arjuna)