Shloka 20

अध्याय ५३ — रणमेघोपमा सेना-वर्णना तथा सुषेण-वधोत्तर प्रतिक्रिया

Battle-as-Storm Imagery and the Aftermath of Suṣeṇa’s Fall

Devanagari script

स विचर्मा महाराज खड्गपाणिरुपाद्रवत्‌ । कृपस्य वशमापत्नो मृत्योरास्यमिवातुर:,महाराज! जैसे रोगी मौतके मुँहमें पहुँच गया हो, उसी प्रकार कृपाचार्यके वशमें पड़ा हुआ शिखण्डी अपनी ढाल कट जानेपर केवल तलवार हाथमें लिये उनकी ओर दौड़ा

Transliteration

sa vicarmā mahārāja khaḍgapāṇir upādravat | kṛpasya vaśam āpanno mṛtyor āsyam ivāturaḥ ||

Translation

સંજય બોલ્યો—મહારાજ! ઢાલ કપાઈ જતાં શિખંડી માત્ર ખડગ હાથમાં લઈને, કૃપાચાર્યના વશમાં પડી, મૃત્યુના મુખે પહોંચેલા રોગી સમો તેમની તરફ ધસી ગયો।

Word by Word

सःhe

विचर्माwithout armor/shield (lit. without skin/covering)

महाराजO great king

खड्गपाणिःsword-in-hand (one holding a sword)

उपाद्रवत्ran up / rushed toward

कृपस्यof Kripa

वशम्control, power, sway

आपन्नःhaving fallen into / having come under

मृत्योःof death

आस्यम्mouth, jaws

इवlike, as if

आतुरःafflicted, sick, distressed

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sañjaya

Dhṛtarāṣṭra (implied by 'mahārāja')

Śikhaṇḍin

Kṛpa (Kṛpācārya)

khaḍga (sword)

carma/vicarman (shield/being without shield)

Mṛtyu (Death, personified)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes