Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

कर्णवधार्थं धनञ्जयस्य प्रतिज्ञा — Arjuna’s resolve for Karṇa’s defeat

सर्वदिक्षु व्यदृश्यन्त निध्नन्ति तव वाहिनीम्‌ । मान्यवर! उससे सम्पूर्ण दिशाओंमें सहस्नों बाण प्रकट हो-होकर आपकी सेनाका संहार करते दिखायी दिये ।। हयान्‌ रथांश्व समरे शस्त्र: शतसहस्रश:,समरांगणमें शस्त्रोंद्वारा सैकड़ों और हजारों घोड़े तथा रथ मारे जाने लगे। भारत! इस प्रकार जब सेनाका संहार होने लगा, तब संशप्तकगणों और नारायणी सेनाके ग्वालोंको बड़ा भय हुआ

sañjaya uvāca | sarvadikṣu vyadṛśyanta nighnanti tava vāhinīm | mānyavara! tatra samantād diśāsu sahasraśo bāṇāḥ prādurbhūya prādurbhūya tava senāyāḥ saṃhāraṃ kurvanta iva dṛśyante sma || hayān rathāṃś ca samare śastraiḥ śata-sahasraśaḥ | samarāṅgaṇe śastraprahāraiḥ śataśo ’tha sahasraśaś ca hayā rathāś ca nipātitāḥ | bhārata! evaṃ senāyāṃ kṣayaṃ gacchantyāṃ saṃśaptakānāṃ ca nārāyaṇī-senāyā gopālānāṃ ca mahad bhayaṃ samajāyata ||

ત્યારે, હે નૃપ, સર્વ દિશાઓમાં સહસ્રો બાણ વારંવાર દેખાયા, જે તમારી વાહિનીનો સંહાર કરતા જણાયા. સમરાંગણમાં શસ્ત્રપ્રહારોથી સૈકડો-હજારો ઘોડા અને રથો ધરાશાયી થવા લાગ્યા. હે ભારતવંશજ, આ રીતે સેનાનો વિનાશ ફેલાતાં જ સંશપ્તકગણો અને નારાયણી સેનાના ગોપાલ-રક્ષકોમાં મહાભય વ્યાપી ગયું.

सर्वदिक्षुin all directions
सर्वदिक्षु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्व + दिश्
FormFeminine, Locative, Plural
व्यदृश्यन्तwere seen/appeared
व्यदृश्यन्त:
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperfect, 3rd, Plural, Atmanepada
निघ्नन्तिthey strike/kill
निघ्नन्ति:
TypeVerb
Rootहन्
FormPresent, 3rd, Plural, Parasmaipada
तवof you/your
तव:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
वाहिनीम्army
वाहिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाहिनी
FormFeminine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhārata (address/title)
S
Saṃśaptakas
N
Nārāyaṇī-senā
B
bāṇāḥ (arrows)
Ś
śastrāṇi (weapons)
H
hayāḥ (horses)
R
rathāḥ (chariots)
S
samarāṅgaṇa (battlefield)