Shloka 493
अर्जुनस्य द्रोणिप्रतिघातः कर्णोपसर्पणं च
Arjuna Checks Droṇaputra; Karṇa Advances
कर्णस्य युधि दुर्धर्षस्तत: पृष्ठमपालयत् । तदनन्तर महारथी वृषसेनने दूसरे रथपर बैठकर तिहत्तर बाणोंसे द्रौपदीके पुत्रोंको, पाँचसे युयुधानको, चौंसठसे भीमसेनको, पाँचसे सहदेवको, तीन बाणोंसे नकुलको, सातसे शतानीकको, दस बाणोंसे शिखण्डीको और सौ बाणोंद्वारा धर्मराज युधिष्ठिरको घायल कर दिया। राजेन्द्र! प्रजानाथ! महाधनुर्धर कर्णपुत्रने विजयकी अभिलाषा रखनेवाले इन सभी प्रमुख वीरोंको तथा दूसरोंको भी अपने बाणोंसे पीड़ित कर दिया। तत्पश्चात् वह दुर्धर्ष वीर युद्धस्थलमें पुनः कर्णके पृष्ठभागकी रक्षा करने लगा
sañjaya uvāca |
karṇasya yudhi durdharṣas tataḥ pṛṣṭham apālayat |
tad-anantaraṁ mahārathī vṛṣasenena dvitīye ratha-pariṣadi (rathopari) upaviśya tri-saptati-bāṇaiḥ draupadī-putrān, pañcabhir yuyudhānam, catuḥ-ṣaṣṭyā bhīmasenam, pañcabhiḥ sahadevam, tribhir nakulam, saptabhiḥ śatānīkam, daśabhiḥ śikhaṇḍinam, śata-bāṇaiś ca dharmarājaṁ yudhiṣṭhiram āhatavān |
rājendra prajānātha mahā-dhanurdharaḥ karṇa-putro vijayābhilāṣī etān sarvān pramukhān vīrān anyāṁś ca śaraiḥ pīḍitavān |
tataḥ sa durdharṣo vīro yuddha-sthale punaḥ karṇasya pṛṣṭha-bhāgaṁ rakṣitum ārabdhavān ||
સંજય બોલ્યા—પછી તે દુર્ધર્ષ યોદ્ધા યુદ્ધમાં કર્ણના પીઠભાગની રક્ષા કરવા લાગ્યો. ત્યારબાદ મહારથી વૃષસેને બીજા રથ પર સ્થિત થઈ દ્રૌપદીના પુત્રોને ત્રિયોતેર બાણોથી, યુયુધાનને પાંચથી, ભીમસેનને ચોસઠથી, સહદેવને પાંચથી, નકુલને ત્રણથી, શતાનીકને સાતથી, શિખંડીને દસથી અને ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને સો બાણોથી ઘાયલ કર્યો. રાજેન્દ્ર! પ્રજાનાથ! વિજયાભિલાષી મહાધનુર્ધર કર્ણપુત્રે તે મુખ્ય વીરોને તથા અન્યને પણ પોતાના શરોથી પીડિત કર્યા. ત્યારપછી તે દુર્ધર્ષ વીર ફરી યુદ્ધભૂમિમાં કર્ણના પીઠભાગની રક્ષા કરવા લાગ્યો.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid the drive for victory, the passage highlights a battlefield ethic of duty and protection: a warrior’s responsibility includes guarding an ally’s vulnerable rear and acting with disciplined purpose. It also underscores the moral weight of martial excellence—skill used to harm many at once intensifies the consequences of war.
Sañjaya reports that a formidable fighter is guarding Karṇa’s rear. Then Karṇa’s son Vṛṣasena, positioned on another chariot, showers specific heroes—Draupadī’s sons, Sātyaki, Bhīma, the twins, Śatānīka, Śikhaṇḍin, and especially Yudhiṣṭhira—with counted volleys of arrows, wounding them, after which the rear-guard protection of Karṇa resumes.