Adhyaya 38
Kṛpa’s Archery Display; Śikhaṇḍin Checked; Suketu Slain; Dhṛṣṭadyumna–Kṛtavarmā Clash (कृपशौर्य–पार्षतहार्दिक्ययुद्धम्)
Upa-parva: Karṇa-parva — Śāradvata-Kṛpa and Pārṣata Engagement Cycle (Chapter 38)
Sañjaya reports that, seeing the Kaurava host distressed by fear of the Pāṇḍavas, leading Kaurava fighters move to recover the situation. A sharp engagement follows: Kṛpa (Śāradvata/Gautama) overwhelms Śikhaṇḍin with dense arrow volleys, disables his chariot team, and forces him to dismount with sword and shield. Śikhaṇḍin’s advance is repeatedly screened by Kṛpa’s fire, prompting Dhṛṣṭadyumna to ride out to counter Kṛpa; Kṛtavarmā immediately intercepts Dhṛṣṭadyumna, producing a separate, intense duel marked by alternating weapon-showers and defensive dispersals. Meanwhile, Suketu (son of Citraketu) attempts to assist by attacking Kṛpa; Kṛpa answers with precise strikes, culminates in a beheading with a razor-headed arrow, and Suketu’s followers scatter. The chapter closes with Dhṛṣṭadyumna, after gaining advantage over his immediate opponent, turning his missiles to restrain advancing Kaurava forces as the melee continues.
Chapter Arc: कौरव-सेना के रथ पर, सारथि-राज शल्य कर्ण को ‘दानवीर’ कहकर नहीं, ‘मूढ़’ कहकर छेड़ते हैं—और उसी क्षण दान का गौरव अपमान का कारण बन जाता है। → शल्य कर्ण के दान को विवेकहीन बताकर कहते हैं कि वह कुबेर की तरह धन लुटाता है, अपात्र-दान के दोष नहीं समझता, और आज अर्जुन के सामने उसका भ्रम टूटेगा। वे उपमानों की शृंखला से कर्ण को ‘शृगाल’ और अर्जुन को ‘सिंह/व्याघ्र’ ठहराते हैं, यह जताते हुए कि वे दुर्योधन के हित के लिए बोल रहे हैं। → शल्य का तीखा निर्णायक प्रहार—‘तुम नित्य शृगाल हो, धनंजय नित्य सिंह’—और बल-भेद के उदाहरण (चूहा-बिलाव, कुत्ता-व्याघ्र, शृगाल-सिंह, खरगोश-हाथी; असत्य-सत्य, विष-अमृत) कर्ण की प्रतिष्ठा पर सीधा आघात करते हैं। → कर्ण प्रत्युत्तर देता है कि वह अपने बाहुबल के भरोसे रण में अर्जुन को ललकारता है; शल्य को ‘मित्रमुख शत्रु’ कहकर उसकी वाणी को भय-उत्पादक और विश्वासघाती ठहराता है। → अर्जुन से होने वाले निर्णायक संग्राम से ठीक पहले, सारथि की वाणी और योद्धा का अहं आमने-सामने खड़े हैं—क्या कर्ण शल्य की कटु भविष्यवाणी को झुठला पाएगा?
Shlokas
Verse 1
अपन का बा | अत-#-#कत एकोनचत्वारिशोड ध्याय: शल्यका कर्णके प्रति अतन्त आक्षेपपूर्ण वचन कहना शल्य उवाच मा सूतपुत्र दानेन सौवर्ण हस्तिषड्गवम् । प्रयच्छ पुरुषायाद्य द्रक्ष्यसि त्वं धनंजयम्
શલ્ય બોલ્યા—‘હે સૂતપુત્ર! આજે દાનના નામે કોઈ પુરુષને તે સુવર્ણ રથ આપી ન દેતા—જે હાથી સમાન બળવાન, હૃષ્ટ-પુષ્ટ છ બળદોથી જોડાયેલો છે. આજે તું નિશ્ચયે ધનંજય (અર્જુન)ને જોઈશ.’
Verse 2
बाल्यादिह त्वं त्यजसि वसु वैश्रवणो यथा । अयल्नेनैव राधेय द्रष्टास्यद्य धनंजयम्,राधापुत्र! तुम मूर्खतासे ही यहाँ कुबेरके समान धन लुटा रहे हो, आज अर्जुनको तो तुम बिना यत्न किये ही देख लोगे
શલ્ય બોલ્યા—‘હે રાધેય! બાળિશ મૂર્ખતાથી તું અહીં કુબેર સમાન ધન ઉડાવી રહ્યો છે. આજે તો તું પ્રયત્ન વિના જ ધનંજય (અર્જુન)ને જોઈ લેશે.’
Verse 3
परान् सृजसि यद् वित्तं किंचित्त्वं बहु मूढवत् । अपात्रदाने ये दोषास्तान् मोहान्नावबुध्यसे
શલ્ય બોલ્યા—‘મૂઢ માણસની જેમ તું તારો ઘણો ધન બીજાને આપી રહ્યો છે. તેથી લાગે છે કે અપાત્રને દાન આપવાથી જે દોષ ઊભા થાય છે, તેને તું મોહવશ સમજી રહ્યો નથી.’
Verse 4
यत् त्वं प्रेरयसे वित्तं बहु तेन खलु त्वया । शक्यं बहुविधैर्यज्ञिर्यट्टं सूत यजस्व तै:
સૂત! તું અહીં જે બહુ ધન આપવાની ઘોષણા કરે છે, નિશ્ચયે તેનાથી નાનાવિધ યજ્ઞો કરી શકાય; તેથી તે ધન-વૈભવથી યજ્ઞોનું જ અનુષ્ઠાન કર.
Verse 5
यच्च प्रार्थयसे हन्तुं कृष्णौ मोहाद् वृथैव तत् । न हि शुश्रुम सम्मर्दे क्रोष्टा सिंहौ निपातितो
અને મોહવશ તું શ્રીકૃષ્ણ તથા અર્જુનને મારવા ઇચ્છે છે, તે સંકલ્પ વ્યર્થ છે; કારણ કે યુદ્ધમાં કોઈ શિયાળે બે સિંહોને પાડી દીધા હોય એવું અમે ક્યારેય સાંભળ્યું નથી.
Verse 6
अप्रार्थितं प्रार्थयसे सुह्ददो न हि सन्ति ते । ये त्वां न वारयन्त्याशु प्रपतन्तं हुताशने
તું એવી વસ્તુ માગે છે, જે અત્યાર સુધી કોઈએ માગી નથી. લાગે છે તારા સાચા સુહૃદ નથી—જે તું ધગધગતી આગમાં ધસી પડતો હોય ત્યારે તને તરત રોકે.
Verse 7
कार्याकार्य न जानीषे कालपक्वो<5स्यसंशयम् | बह्नबद्धमकर्णीयं को हि ब्रूयाज्जिजीविषु:
કર્તવ્ય અને અકર્તવ્યનું તને જ્ઞાન જ નથી. નિઃસંદેહ કાળે તને મૃત્યુ માટે પકવી દીધો છે—ઝરી પડવા તૈયાર ફળની જેમ. નહિતર જે જીવવા ઇચ્છે, એવો કયો પુરુષ એટલી કઠોર, ન સાંભળવા યોગ્ય, નિરર્થક વાતો બોલે?
Verse 8
समुद्रतरणं दोर्भ्या कण्ठे बद्ध्वा यथा शिलाम् | गिर्यग्राद् वा निपतनं तादूक् तव चिकीर्षितम्
જેમ કોઈ ગળે પથ્થર બાંધીને બાહુબળે સમુદ્ર તરવા ઇચ્છે, અથવા પર્વતશિખર પરથી ધરતી પર કૂદવા માગે—એવી જ તારી આ ચેષ્ટા અને અભિલાષા છે.
Verse 9
सहित: सर्वयोधैस्त्वं व्यूढानीकै: सुरक्षित: । धनंजयेन युध्यस्व श्रेयश्वेत् प्राप्तुमिच्छसि
શલ્યે કહ્યું—જો તું સાચું કલ્યાણ (શ્રેય) મેળવવા ઇચ્છે, તો સર્વ યોધાઓ સાથે એકત્ર રહી, સુવ્યવસ્થિત વ્યૂહમાં સુરક્ષિત રહી ધનંજય (અર્જુન) સાથે યુદ્ધ કર।
Verse 10
हितार्थ धार्तराष्ट्रस्य ब्रवीमि त्वां न हिंसया । श्रद्धस्वैवं मया प्रोक्तं यदि तेडस्ति जिजीविषा
ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રના હિત માટે જ હું તને કહું છું; હિંસાભાવથી નહીં. જો તને જીવવાની ઇચ્છા હોય, તો મેં જેમ કહ્યું છે તેમ વિશ્વાસ રાખ।
Verse 11
कर्ण उवाच स्वबाहुवीर्यमाश्रित्य प्रार्थयाम्यर्जुनं रणे । त्वं तु मित्रमुख: शत्रुर्मा भीषयितुमिच्छसि
કર્ણે કહ્યું—શલ્ય! હું મારા બાહુબળના પરાક્રમ પર આધાર રાખીને રણમાં અર્જુનને સામનો કરવા ઇચ્છું છું. પરંતુ તું તો મોઢે મિત્ર અને અંદરથી શત્રુ છે; મને ડરાવવા માંગે છે।
Verse 12
न मामस्मादभिप्रायात् कश्चिदद्य निवर्तयेत् । अपीन्द्रो वज्मुद्यम्य किमु मर्त्य: कथंचन
પરંતુ આજે આ અભિપ્રાયથી મને કોઈ પણ પાછો ફેરવી શકશે નહીં. વજ્ર ઉઠાવેલો ઇન્દ્ર પણ મને આ સંકલ્પથી ડગમગાવી શકતો નથી—તો પછી કોઈ મર્ત્યની તો વાત જ શું!
Verse 13
संजय उवाच इति कर्णस्य वाक्यान्ते शल्य: प्राहोत्तरं वच: । चुकोपयिषुरत्यर्थ कर्ण मद्रेश्वर: पुन:
સંજયે કહ્યું—રાજન! કર્ણનું વચન પૂરું થતાં જ મદ્રેશ્વર શલ્યે ઉત્તર આપ્યો. કર્ણને ફરી અત્યંત ક્રોધિત કરવા ઇચ્છીને તે આ રીતે બોલવા લાગ્યો।
Verse 14
यदा वै त्वां फाल्गुनवेगयुक्ता ज्याचोदिता हस्तवता विसृष्टा: । अन्वेतार: कड्कपत्रा: सिताग्रा- स्तदा तप्स्यस्यर्जुनस्थानुयोगात्
જ્યારે ફાલ્ગુન (અર્જુન)ના વેગથી યુક્ત, ધનુષ્યની પ્રત્યંચાથી પ્રેરિત અને સુશિક્ષિત હાથથી છોડાયેલા, ગિધના પંખોથી શોભિત તથા ઉજ્જ્વલ તીક્ષ્ણ અગ્રવાળા બાણો તારા શરીરમાં ઘૂસવા લાગશે—ત્યારે અર્જુનને પડકારવાની તારી હઠધર્મિતાના કારણે તું પછી પસ્તાશથી દગ્ધ થઈશ।
Verse 15
यदा दिव्यं धनुरादाय पार्थ: प्रतापयन् पृतनां सव्यसाची । त्वां मर्दयिष्यन्निशितै: पृषत्कै- सस््तदा पश्चात् तप्स्यसे सूतपुत्र
જ્યારે સવ્યસાચી પાર્થ દિવ્ય ધનુષ્ય ધારણ કરીને પોતાનો પ્રતાપ દર્શાવતા સેનાને દબાવી દેશે અને તીક્ષ્ણ બાણોથી તને ચકનાચૂર કરવા ઉદ્યત થશે—ત્યારે, હે સૂતપુત્ર, તું પછી પસ્તાવાથી દગ્ધ થઈશ।
Verse 16
'सूतपुत्र! जब सव्यसाची कुन्तीकुमार अर्जुन अपने हाथमें दिव्य धनुष लेकर शत्रुसेनाको तपाते हुए पैने बाणोंद्वारा तुम्हें रौंदने लगेंगे, तब तुम्हें अपने कियेपर पछतावा होगा ।।
હે સૂતપુત્ર! જ્યારે સવ્યસાચી કુંતીપુત્ર અર્જુન દિવ્ય ધનુષ્ય હાથમાં લઈને શત્રુસેનાને દહન કરતો કરતો તીક્ષ્ણ બાણોથી તને રુંદવા લાગશે, ત્યારે તું પોતાના કર્તવ્ય પર પસ્તાશ કરશે। જેમ માતાની ગોદમાં સૂતો બાળક મૂર્ખતાથી ચંદ્રને પકડવા ઇચ્છે છે, તેમ જ મોહવશ તું આજે રથસ્થ તેજસ્વી અર્જુનને જીતવા ઇચ્છે છે।
Verse 17
त्रिशूलमाश्रित्य सुतीक्षणधारं सर्वाणि गात्राणि विघर्षसि त्वम् । सुतीक्षणधारोपमकर्म णा त्वं युयुत्ससे यो<र्जुनेनाद्य कर्ण
હે કર્ણ! અતિ તીક્ષ્ણ ધારવાળું ત્રિશૂલ લઈને જેમ કોઈ પોતાના જ સર્વ અંગોને તેનાથી ઘસે, તેમ જ છે—કે તું આજે અર્જુન સાથે યુદ્ધ કરવા ઇચ્છે છે; કારણ કે અર્જુનનો પરાક્રમ એ તીક્ષ્ણ ધાર સમાન છે।
Verse 18
क्रुद्धं सिंह केसरिणं बृहन्तं बालो मूढ: क्षुद्रमृगस्तरस्वी । समाह्दयेत् तद्धदेतत् तवाद्य समाद्टदानं सूतपुत्रार्जुनस्य
હે સૂતપુત્ર! જેમ બાળકસમાન મૂઢ, વેગવાન પરંતુ ક્ષુદ્ર મૃગ, ક્રોધથી ભરાયેલા વિશાળ કેશરયુક્ત સિંહને લલકારે—તેમ જ આજે યુદ્ધ માટે અર્જુનને પડકારવું તારો કાર્ય છે।
Verse 19
मा सूतपुत्राह्दय राजपुत्र महावीर्य॑ केसरिणं यथैव । वने शृगाल: पिशितेन तृप्तो मा पार्थमासाद्य विनड्क्ष्यसि त्वम्
સંજય બોલ્યો— હે મહાવીર્ય રાજપુત્ર! તું સૂતપુત્ર છે એમ કહી સિંહહૃદય ન બન. જેમ વનમાં માંસ ખાઈ તૃપ્ત થયેલો શિયાળ પોતાને સિંહ માને છે, તેમ પાર્થ (અર્જુન) પર ધસી જઈને તારો વિનાશ ન બોલાવ.
Verse 20
'सूतपुत्र! तुम महापराक्रमी राजकुमार अर्जुनका आह्वान न करो। जैसे वनमें मांस- भक्षणसे तृप्त हुआ गीदड़ महाबली सिंहके पास जाकर नष्ट हो जाता है, उसी प्रकार तुम भी अर्जुनसे भिड़कर विनाशके गर्तमें न गिरो ।।
સંજય બોલ્યો— હે સૂતપુત્ર! મહાપરાક્રમી રાજકુમાર અર્જુનને પડકાર ન કર. જેમ વનમાં માંસ ખાઈ તૃપ્ત થયેલો શિયાળ મહાબલી સિંહ પાસે જઈને નાશ પામે છે, તેમ અર્જુન સાથે અથડાઈને વિનાશના ખાડામાં ન પડ. હે કર્ણ! જેમ દંડ સમાન દાંતવાળો, મદ ઝરતા કપોલોવાળો મહાગજરાજ યુદ્ધ માટે કોઈ સસલું બોલાવે, તેમ તું કુંતીપુત્ર ધનંજય પાર્થને રણમાં આહ્વાન કરે છે.
Verse 21
बिलस्थं कृष्णसर्प त्वं बाल्यात् काछेन विध्यसि । महाविषं॑ पूर्णकोप॑ं यत् पार्थ योद्धुमिच्छसि
સંજય બોલ્યો— બાળસુલભ મૂર્ખતામાં તું બિલ્લામાં બેઠેલા કાળા, મહાવિષાળ સર્પને લાકડીથી ખૂંચે છે. તેમ જ, જો તું ક્રોધથી ભરેલા પાર્થ (અર્જુન) સાથે યુદ્ધ કરવા ઇચ્છે છે, તો તું તારા પર જ પાછું વળનાર સંકટને બોલાવે છે.
Verse 22
सिंहं केसरिणं क्रुद्धमतिक्रम्याभिनर्दसे । शृगाल इव मूढस्त्वं नूसिंहं कर्ण पाण्डवम्
સંજય બોલ્યો— હે કર્ણ! તું મૂઢ છે; ક્રોધિત કેશરી સિંહનો અપમાન કરીને જેમ શિયાળ ગર્જે, તેમ મનુષ્યોમાં સિંહ સમાન પરાક્રમી અને ક્રોધથી પ્રજ્વલિત પાંડવ—અર્જુન—ને અવગણીને તું ગર્જના કરે છે.
Verse 23
सुपर्ण पतगश्रेष्ठ वैनतेयं तरस्विनम् । भोगीवाह्नयसे पाते कर्ण पार्थ धनंजयम्
સંજય બોલ્યો— હે કર્ણ! જેમ કોઈ સર્પ પોતાના પતન માટે જ પક્ષીઓમાં શ્રેષ્ઠ, વેગશાળી વિનતાનંદન ગરુડને આહ્વાન કરે, તેમ તું પણ પોતાના વિનાશ માટે પાર્થ ધનંજય (અર્જુન) ને લલકારે છે.
Verse 24
सर्वाम्भसां निर्धि भीम॑ मूर्तिमन्तं झषायुतम् । चन्द्रोदये विवर्धन्तमप्लव: संस्तितीर्षसि
સંજય બોલ્યા—ચંદ્રોદયે વધતો, સર્વ જળનો નિધિ, માછલાં અને જલચરોથી ભરેલો, ઊંચી તરંગોથી વ્યાપ્ત એવો ભયંકર અગાધ સમુદ્ર તું નાવ વિના માત્ર બંને હાથના બળે પાર કરવા ઇચ્છે છે; આ તારો અતિધૃષ્ટ નિશ્ચય છે.
Verse 25
ऋषभ दुन्दुभिग्रीवं तीक्षणश्द्ढं प्रहारिणम् । वत्स आह्वयसे युद्धे कर्ण पार्थ धनंजयम्
સંજય બોલ્યા—વત્સ કર્ણ! દુન્દુભિના નાદ સમાન ગম্ভીર કંઠ, તીક્ષ્ણ શિંગો અને પ્રહારમાં નિપુણ એવા બલવાન ઋષભ સમાન પરાક્રમી પાર્થ ધનંજય અર્જુનને તું યુદ્ધ માટે લલકારે છે.
Verse 26
महामेघं महाघोरें दर्दुरः प्रतिनर्दसि । बाणतोयप्रदं लोके नरपर्जन्यमर्जुनम्
સંજય બોલ્યા—જેમ મહાભયંકર મહામેઘ સામે કોઈ દેડકો ટર્ર-ટર્ર કરીને પ્રતિનાદ કરે, તેમ જ તું બાણરૂપ જળવર્ષા કરનાર ‘નરપર્જન્ય’ અર્જુનને લક્ષ્ય કરીને ગર્જના કરે છે.
Verse 27
यथा च स्वगृहस्थ:ः श्वा व्याप्रं वनगतं भषेत् । तथा त्वं भषसे कर्ण नरव्याप्रं धनंजयम्
સંજય બોલ્યા—કર્ણ! જેમ પોતાના ઘરમાં બેઠેલો કૂતરો વનમાં રહેનારા વાઘ તરફ ભુંકે, તેમ જ તું નરવ્યાઘ્ર ધનંજય અર્જુનને લક્ષ્ય કરીને ભુંકે છે.
Verse 28
शृगालो5पि वने कर्ण शशै: परिवृतो वसन् | मन्यते सिंहमात्मानं यावत् सिंहं न पश्यति,“कर्ण! वनमें खरगोशोंके साथ रहनेवाला गीदड़ भी जबतक सिंहको नहीं देखता, तबतक अपनेको सिंह ही मानता रहता है
સંજય બોલ્યા—કર્ણ! વનમાં સસલાઓથી ઘેરાઈને રહેતો શિયાળ પણ, જ્યાં સુધી સિંહને નથી જોતો, ત્યાં સુધી પોતાને સિંહ જ માને છે.
Verse 29
तथा त्वमपि राधेय सिंहमात्मानमिच्छसि । अपश्यन् शत्रुदमनं नरव्याप्रं धनंजयम्,“राधानन्दन! उसी प्रकार तुम भी शत्रुओंका दमन करनेवाले पुरुषसिंह अर्जुनको न देखनेके कारण ही अपनेको सिंह समझना चाहते हो
હે રાધેય! શત્રુદમન કરનાર નરવ્યાઘ્ર ધનંજય અર્જુનને તું નથી જોતો, તેથી જ તું પોતાને સિંહ માનવા ઇચ્છે છે.
Verse 30
व्याप्र॑ त्वं मन्यसे55त्मानं यावत् कृष्णौ न पश्यसि । समास्थितावेकरयथे सूर्याचन्द्रमसाविव
એક જ રથ પર સ્થિર, સૂર્ય-ચંદ્ર સમાન તેજસ્વી શ્રીકૃષ્ણ અને અર્જુનને તું જ્યાં સુધી નથી જોતો, ત્યાં સુધી જ તું પોતાને વાઘ માને છે.
Verse 31
यावद् गाण्डीवघोषं त्वं न शुणोषि महाहवे । तावदेव त्वया कर्ण शक््यं वक्तुं यथेच्छसि,“कर्ण! महासमरमें जबतक गाण्डीवकी टंकार नहीं सुनते हो, तभीतक तुम जैसा चाहो, बक सकते हो
કર્ણ! મહાસમરમાં જ્યાં સુધી તું ગાંડીવની ગર્જના જેવી ટંકાર નથી સાંભળતો, ત્યાં સુધી જ તું મનગમતું બોલી શકે છે.
Verse 32
रथशब्दधनु:शब्दैर्नादयन्तं दिशो दश । नर्दन्तमिव शार्टूल॑ दृष्टवा क्रोष्टा भविष्यसि
રથના ગર્જન અને ધનુષ્યની ટંકારથી દસેય દિશાઓને નાદિત કરતા, શાર્દૂલ સમ ગર્જતા અર્જુનને તું જોશે ત્યારે તું તરત જ શિયાળ બની જશે.
Verse 33
नित्यमेव शृगालस्त्व॑ नित्यं सिंहो धनंजय: । वीरप्रद्वेषणान्मूढ तस्मात् क्रोष्टेव लक्ष्यसे
હે મૂઢ! તું સદાય શિયાળ છે અને ધનંજય સદાય સિંહ. વીર પ્રત્યે દ્વેષ રાખવાને કારણે જ તું શિયાળ સમો દેખાય છે.
Verse 34
यथाखुः स्याद् विडालबश्न श्वा व्याप्रश्न बलाबले । यथा शृगाल: सिंहश्व यथा च शशकुञ्जरौ
સંજય બોલ્યો—જેમ ઉંદર બિલાડીનો શિકાર બને છે, કૂતરો વાઘનો; જેમ શિયાળ સિંહનો સમો નથી અને સસલું હાથીનો—તેમ અહીં પણ બળમાં વૈષમ્ય છે: તું દુર્બળ છે અને અર્જુન સબળ છે.
Verse 35
यथानृतं च सत्यं च यथा चापि विषामृते । तथा त्वमपि पार्थक्ष प्रर्यातावात्मकर्मभि:
સંજય બોલ્યો—જેમ અસત્ય અને સત્ય, તેમ જ વિષ અને અમૃત—પોતપોતાનું જુદું ફળ આપે છે; તેમ તું અને પાર્થ (અર્જુન) પણ પોતાના-પોતાના કર્મ અનુસાર સર્વત્ર વિખ્યાત છો.
Verse 39
इति श्रीमहाभारते कर्णपर्वणि कर्णशल्याधिक्षेपे एकोनचत्वारिंशो5ध्याय:
આ રીતે શ્રીમહાભારતના કર્ણપર્વમાં કર્ણ-શલ્ય આક્ષેપ-પ્રત્યક્ષેપ પ્રસંગનો ઓગણચાલીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.
Frequently Asked Questions
The episode frames a recurrent Mahābhārata dilemma: whether immediate relief of an ally (protective duty) justifies escalating engagements that widen casualties and destabilize command priorities.
Local superiority must be converted into controlled containment: the text repeatedly shows that timely interception, disciplined targeting, and protection of mobility assets (chariot, horses, charioteer) decide outcomes more than sheer aggression.
No explicit phalaśruti appears in this passage; its significance is contextual—demonstrating how tactical choices and rapid interventions function as causal links within the epic’s broader moral and historical accounting.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.