Shloka 4

धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा स्त्रीणां च आर्तनादः

Dhṛtarāṣṭra’s Collapse and the Lament of the Palace Women

Devanagari script

शस्त्राण्येषां तु राजेन्द्र शोणिताक्तानि सर्वश: । प्राभ्रश्यन्त कराग्रेभ्यो दृष्टवा द्रोणं हतं युधि

Transliteration

śastrāṇy eṣāṃ tu rājendra śoṇitāktāni sarvaśaḥ | prābhraśyanta karāgrebhyo dṛṣṭvā droṇaṃ hataṃ yudhi ||

Translation

સંજય બોલ્યો—રાજેન્દ્ર! યુદ્ધમાં દ્રોણાચાર્ય હત થયેલા જોઈ, રક્તથી લથપથ થયેલા તે યોદ્ધાઓનાં શસ્ત્રો સર્વથા હાથમાંથી છૂટી પડી ગયા।

Word by Word

• शस्त्राणि: weapons
• शस्त्राणि: Karta
• Type: Noun
• Root: शस्त्र
• Form: Neuter, Nominative, Plural

• एषाम्: of these (men)
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Masculine/Neuter, Genitive, Plural

• तु: but/indeed
• Type: Indeclinable
• Root: तु

• राजेन्द्र: O king of kings
• Type: Noun
• Root: राजेन्द्र
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• शोणिताक्तानि: smeared with blood
• Type: Adjective
• Root: शोणिताक्त
• Form: Neuter, Nominative, Plural

• सर्वशः: entirely/on all sides
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वशः

• प्राभ्रश्यन्त: fell down/slipped away
• Type: Verb
• Root: प्र + भ्रंश्
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Plural

• कराग्रेभ्यः: from the tips of the hands
• कराग्रेभ्यः: Apadana
• Type: Noun
• Root: कराग्र
• Form: Neuter, Ablative, Plural

• दृष्ट्वा: having seen
• Type: Verb
• Root: दृश्
• Form: Absolutive (ktvā)

• द्रोणम्: Drona
• द्रोणम्: Karma
• Type: Noun
• Root: द्रोण
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• हतम्: slain
• Type: Adjective
• Root: हन्
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• युधि: in battle
• युधि: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: युध्
• Form: Feminine, Locative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra (rājendra)
• Droṇa (Droṇācārya)
• weapons (śastrāṇi)
• battlefield (yudhi)