Shloka 31
काकोपमोपदेशः
The Crow-and-Swan Exemplum as Counsel to Karṇa
Devanagari script
धर्मराजो महाशरक्ति प्राहिणोत् तव सूनवे । दीप्यमानां महावेगां महोल्कां ज्वलितामिव
Translation
દંડધારી યમરાજ સમાન ગદા ઉઠાવેલા તેને જોઈ ધર્મરાજે તારા તે પુત્ર પર અત્યંત વેગશાળી મહાશક્તિનો પ્રહાર કર્યો; તે પ્રજ્વલિત મહા ઉલ્કા સમાન દીપ્તિમાન હતી.
Word by Word
धर्मराजःDharmaraja (Yudhishthira)
धर्मराजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Nominative, Singular
महाशक्तिम्the great spear/weapon (shakti)
महाशक्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहाशक्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
प्राहिणोत्sent/shot/hurled
प्राहिणोत्:
TypeVerb
Rootप्र + हि (धातु: हि/हिणोति)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular
तवof you/your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
सूनवेto (your) son
सूनवे:
Sampradana
TypeNoun
Rootसूनु
FormMasculine, Dative, Singular
दीप्यमानाम्blazing, shining
दीप्यमानाम्:
TypeAdjective
Rootदीप्यमान (√दीप्)
FormFeminine, Accusative, Singular
महावेगाम्of great speed/force
महावेगाम्:
TypeAdjective
Rootमहावेग
FormFeminine, Accusative, Singular
महोल्काम्a great meteor/firebrand
महोल्काम्:
TypeNoun
Rootमहोल्का
FormFeminine, Accusative, Singular
ज्वलिताम्flaming, kindled
ज्वलिताम्:
TypeAdjective
Rootज्वलित (√ज्वल्)
FormFeminine, Accusative, Singular
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes