Shloka 48
Śalya’s Objection to Sārathya and Duryodhana’s Conciliation (शल्यमन्यु-प्रशमनम् / Sārathyāṅgīkāra)
तमब्रवीत्तत: कर्णो व्यर्थ व्याहृतवानसि । वदेदानीं पुनर्हष्टो वध्यमान: पुन: पुन:,उस समय कर्णने नकुलसे कहा--'पाण्डुकुमार! तुमने व्यर्थ ही बढ़-चढ़कर बातें बनायी थीं। अब इस समय बारंबार मेरे बाणोंकी मार खाकर पुनः उसी हर्षके साथ तुम वैसी ही बातें करो तो सही। बलवान् कौरव-योद्धाओंके साथ आजसे युद्ध न करना। तात! जो तुम्हारे समान हों, उन्हींके साथ युद्ध किया करो। माद्रीकुमार! लज्जित न होओ। इच्छा हो तो घर चले जाओ अथवा जहाँ श्रीकृष्ण और अर्जुन हों, वहीं भाग जाओ।” महाराज! ऐसा कहकर उस समय कर्णने नकुलको छोड़ दिया
tam abravīt tataḥ karṇo vyarthaṁ vyāhṛtavān asi | vadedānīṁ punar hṛṣṭo vadhyamānaḥ punaḥ punaḥ ||
ત્યારે કર્ણે તેને કહ્યું—“તું વ્યર્થ જ ગર્વભરી વાતો બોલ્યો હતો. હવે મારા બાણોથી વારંવાર ઘાયલ થતો હોવા છતાં, જો શક્તિ હોય તો એ જ હર્ષ સાથે ફરી એવી જ વાતો બોલ. આજથી બલવાન કૌરવ યોધ્ધાઓ સાથે યુદ્ધ ન કર. તાત, પોતાના સમાન સાથે જ યુદ્ધ કર. માદ્રીપુત્ર, લાજ ન કર; ઇચ્છા હોય તો ઘેર જા, અથવા જ્યાં કૃષ્ણ અને ફાલ્ગુન (અર્જુન) હોય ત્યાં ભાગી જા.” એમ કહી, મહારાજ, કર્ણે તે સમયે નકુલને છોડ્યો।
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts empty boasting with the reality of martial competence, and shows a complex warrior ethic: Karṇa humiliates Nakula verbally yet refrains from killing him, implying a code where victory may be asserted without necessarily taking life, and where one is urged to measure oneself against equals.
During the battle, Karṇa overpowers Nakula with repeated arrow-strikes, rebukes him for earlier bravado, advises him to avoid stronger Kaurava champions and to seek safety near Kṛṣṇa and Arjuna, and then releases him instead of finishing him.