Shloka 3
Droṇanidhana-anantaraṃ sainya-viṣādaḥ and Karṇa-pravṛttiḥ
After Droṇa’s fall: army despondency and Karṇa’s advance
Devanagari script
स तमुद्वीक्ष्य राजानं कश्मलाभिहतौजसम् | ववन्दे प्राञ्जलि र्भूत्वा मूर्थ्ना पादौ नृपस्य ह,मोहवश जिनके बल और उत्साह नष्ट हो गये थे, उन राजा धृतराष्ट्रका दर्शन करके संजयने उनके चरणोंमें मस्तक झुकाकर हाथ जोड़ प्रणाम किया
Transliteration
sa tam udvīkṣya rājānaṁ kaśmalābhihatāujasam | vavande prāñjalir bhūtvā mūrdhnā pādau nṛpasya ha ||
Translation
મોહમય શોકથી જેમનું બળ અને ઉત્સાહ ક્ષીણ થઈ ગયાં હતાં, તે રાજા ધૃતરાષ્ટ્રને જોઈ સંજયે હાથ જોડીને તેમના ચરણોમાં મસ્તક નમાવી પ્રણામ કર્યો.
Word by Word
सःhe (Sanjaya)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
उद्वीक्ष्यhaving looked at / having seen
उद्वीक्ष्य:
TypeVerb
Rootउद्-√ईक्ष्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Prior action (having looked)
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Accusative, Singular
कश्मल-अभिहत-ओजसम्whose vigor was struck down by delusion
कश्मल-अभिहत-ओजसम्:
TypeAdjective
Rootकश्मल + अभि-√हन् (ppp: हत) + ओजस्
FormMasculine, Accusative, Singular
ववन्देsaluted / paid homage
ववन्दे:
TypeVerb
Root√वन्द्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
प्राञ्जलिःwith joined palms
प्राञ्जलिः:
TypeAdjective
Rootप्राञ्जलि
FormMasculine, Nominative, Singular
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
TypeVerb
Root√भू
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Prior action (having become)
मूर्ध्नाwith (his) head
मूर्ध्ना:
Karana
TypeNoun
Rootमूर्धन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
पादौthe two feet
पादौ:
Karma
TypeNoun
Rootपाद
FormMasculine, Accusative, Dual
नृपस्यof the king
नृपस्य:
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Genitive, Singular
हindeed / surely (emphatic particle)
ह:
TypeIndeclinable
Rootह
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
DhṛtarāṣṭraVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes