Shloka 553
Adhyāya 18 — Sequential Duels and Formation Pressure
Ulūka–Yuyutsu; Śakuni–Sutasoma; Kṛpa–Dhṛṣṭadyumna; Kṛtavarmā–Śikhaṇḍin
Devanagari script
पाण्ड्येनाभ्यर्दितं सैन्यं त्वदीयं वीक्ष्य विस्मित: । तब श्रीकृष्णने वायुके समान वेगशाली अअभ्रोंद्वारा उस सेनामें प्रवेश करके देखा कि पाण्ड्यनरेशने आपकी सेनाको अत्यन्त पीड़ित कर दिया है; यह देखकर उन्हें बड़ा आश्चर्य हुआ
Translation
પાંડ્ય દ્વારા અત્યંત પીડિત થયેલી તમારી સેના જોઈ શ્રીકૃષ્ણ આશ્ચર્યચકિત થયા. તેઓ વાયુ સમાન વેગથી ઘન મેઘસમૂહોમાંથી પસાર થઈ તે સેનામાં પ્રવેશ કરીને જોયું કે પાંડ્યનરેશે તમારી સેનાને બહુ જ કષ્ટ આપ્યું છે।
Word by Word
पाण्ड्येनby the Pāṇḍya (king)
पाण्ड्येन:
Karana
TypeNoun
Rootपाण्ड्य
FormMasculine, Instrumental, Singular
अभ्यर्दितम्harassed, afflicted
अभ्यर्दितम्:
TypeAdjective
Rootअभि-√अर्द्
FormNeuter, Nominative, Singular
सैन्यम्army
सैन्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootसैन्य
FormNeuter, Nominative, Singular
त्वदीयम्your (belonging to you)
त्वदीयम्:
TypeAdjective
Rootत्वदीय
FormNeuter, Nominative, Singular
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
TypeVerb
Root√वीक्ष्
FormAbsolutive (Gerund)
विस्मितःastonished
विस्मितः:
Karta
TypeAdjective
Rootविस्मित
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes