Shloka 19
Adhyāya 18 — Sequential Duels and Formation Pressure
Ulūka–Yuyutsu; Śakuni–Sutasoma; Kṛpa–Dhṛṣṭadyumna; Kṛtavarmā–Śikhaṇḍin
Devanagari script
अथार्जुनं रथवरं त्वदीया: समभिद्रवन् । नानाजनपदाध्यक्षा: सगणा जातमन्यव:,तदनन्तर आपके सैनिक रथियोंमें श्रेष्ठ अर्जुनपर टूट पड़े। वे विभिन्न जनपदोंके अधिपति थे और अपने दलबलके साथ कुपित होकर चढ़ आये थे इति श्रीमहाभारते कर्णपर्वणि संकुलयुद्धे एकोनविंशो5ध्याय:
Translation
ત્યારબાદ તમારા સૈનિકો રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ અર્જુન પર તૂટી પડ્યા. તેઓ વિવિધ જનપદોના અધિપતિ હતા અને પોતાના દળ-બળ સાથે ક્રોધે ભરાઈ ચઢી આવ્યા.
Word by Word
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अर्जुनम्Arjuna (as object)
अर्जुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Accusative, Singular
रथवरम्the excellent chariot-warrior
रथवरम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथवर
FormMasculine, Accusative, Singular
त्वदीयाःyour (men)
त्वदीयाः:
Karta
TypeAdjective
Rootत्वदीय
FormMasculine, Nominative, Plural
समभिद्रवन्rushed upon / charged
समभिद्रवन्:
TypeVerb
Rootसम्-अभि-द्रु
FormImperfect (Lan), 3rd, Plural
नानाvarious
नाना:
TypeIndeclinable
Rootनाना
जनपदाध्यक्षाःgovernors/lords of provinces
जनपदाध्यक्षाः:
Karta
TypeNoun
Rootजनपदाध्यक्ष
FormMasculine, Nominative, Plural
सगणाःwith their troops/retinues
सगणाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसगण
FormMasculine, Nominative, Plural
जातमन्यवःwhose anger had arisen; enraged
जातमन्यवः:
Karta
TypeAdjective
Rootजातमन्यु
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes