Shloka 4

कर्णपर्व — पञ्चदशोऽध्यायः | Karṇa Parva, Chapter 15: Pāṇḍya’s Advance and Aśvatthāmā’s Counterstroke

Devanagari script

पार्थ: संशप्तकबलं प्रविश्यार्णवसंनिभम्‌ | व्यक्षो भयदमित्रघ्नो महावात इवार्णवम्‌,शत्रुनाशक अर्जुनने समुद्रके समान अपार संशप्तक-सेनामें प्रवेश करके उसे उसी प्रकार क्षुब्ध कर डाला, जैसे प्रचण्ड वायु सागरमें ज्वार उठा देती है

Transliteration

sañjaya uvāca |

pārthaḥ saṁśaptaka-balaṁ praviśyārṇava-saṁnibham |

vyakṣo bhayadam-itraghno mahāvāta ivārṇavam ||

Translation

શત્રુહંત પાર્થી અર્જુન સમુદ્ર સમાન અપાર સંશપ્તક-સેનામાં પ્રવેશ કરીને તેને એ રીતે ઉથલપાથલ કરવા લાગ્યો, જેમ પ્રચંડ પવન સાગરને મથાવી ઊછાળો ઊભો કરે છે.

Word by Word

• पार्थः: Arjuna (son of Pṛthā)
• पार्थः: Karta
• Type: Noun
• Root: पार्थ
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• संशप्तकबलम्: the Saṁśaptaka force/army
• संशप्तकबलम्: Karma
• Type: Noun
• Root: संशप्तक-बल
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• प्रविश्य: having entered
• Type: Verb
• Root: प्र-विश्
• Form: क्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)

• अर्णव-संनिभम्: ocean-like, resembling the sea
• Type: Adjective
• Root: अर्णव-संनिभ
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• व्यक्षोभयत्: shook, agitated
• Type: Verb
• Root: वि-क्षुभ्
• Form: Imperfect (Laṅ), Third, Singular, Parasmaipada

• भयदम्: fear-giving, terrifying
• Type: Adjective
• Root: भयद
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• अमित्रघ्नः: slayer of foes
• अमित्रघ्नः: Karta
• Type: Noun
• Root: अमित्रघ्न
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महावातः: a great wind, tempest
• महावातः: Karta
• Type: Noun
• Root: महावात
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• इव: like, as
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• अर्णवम्: the ocean
• अर्णवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अर्णव
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Arjuna (Pārtha)
• Saṁśaptakas
• Ocean/Sea (arṇava)