Shloka 26
Bhīmasena–Drauṇi Mahāyuddha
Chariot Duel and Astra-Exchange
चराचरैस्त्रिभिलोेंकैियों $जय्यो रथिनां वर: । तं॑ हत्वाद्य महाबाहो विजयस्तव फाल्गुन,“इस सेनामें एकमात्र महाधनुर्धर सूतपुत्र कर्ण विराजमान है, जो रथियोंमें श्रेष्ठ है तथा जिसे देवता, असुर, गन्धर्व, किन्नर, बड़े-बड़े नाग एवं चराचर प्राणियोंसहित तीनों लोकोंके लोग मिलकर भी नहीं जीत सकते। महाबाहु फाल्गुन! आज उसी कर्णको मारकर तुम्हारी विजय होगी और मेरे हृदयमें बारह वर्षोंसे जो सेल कसक रहा है, वह निकल जायगा। महाबाहो! ऐसा जानकर तुम्हारी जैसी इच्छा हो, वैसे व्यूहकी रचना करो”
carācarais tribhir lokaiḥ ajayyo rathināṃ varaḥ | taṃ hatvādya mahābāho vijayas tava phālguna ||
સંજય બોલ્યો—“આ સેનામાં એકમાત્ર મહાધનુર્ધર સૂતપુત્ર કર્ણ વિરાજે છે—રથીઓમાં શ્રેષ્ઠ; દેવ, અસુર, ગંધર્વ, કિન્નર, મહાનાગ તથા ચરાચર પ્રાણીઓ સહિત ત્રણેય લોક મળીને પણ જેને જીતવા સમર્થ નથી. છતાં, મહાબાહુ ફાલ્ગુન! આજે એ જ કર્ણનો વધ કરશો તો વિજય તમારો થશે. ત્યારે બાર વર્ષથી મારા હૃદયમાં શલ્યની જેમ ખૂંચતી પીડા દૂર થશે. આ જાણીને, મહાબાહો, તમારી ઇચ્છા મુજબ વ્યૂહ રચો.”
संजय उवाच
Educational Q&A
Even the mightiest warrior can be portrayed as ‘unconquerable,’ yet the epic frames victory as arising from decisive action aligned with a larger moral and cosmic order. The verse highlights the ethical weight of confronting formidable power and the relief that comes when a long-standing injustice or suffering is finally resolved.
Sañjaya addresses Arjuna (Phālguna), emphasizing Karna’s extraordinary prowess—said to be unbeatable even by the three worlds—yet predicting that Arjuna will defeat and kill him that very day. He urges Arjuna to arrange the battle formation according to his will, underscoring the strategic and climactic nature of the coming encounter.