Shloka 1
Bhīmasena–Drauṇi Mahāyuddha
Chariot Duel and Astra-Exchange
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २६३ श्लोक मिलाकर कुल ५८ ३ “लोक हैं।) शस्न्पैमा+ () अिमने एकादशोब< ध्याय: कर्णके सेनापतित्वमें कौरव-सेनाका युद्धके लिये प्रस्थान और मकर व्यूहका निर्माण तथा पाण्डव-सेनाके अर्धचन्द्राकार व्यूहकी रचना और युद्धका आरम्भ धृतराष्ट्र उवाच सैनापत्यं तु सम्प्राप्प कर्णो वैकर्तनस्तदा । तथोक्तश्न स्वयं राज्ञा स्निग्ध॑ भ्रातृसमं वच:,धृतराष्ट्रने पूछा--संजय! सेनापतिका पद पाकर जब परम बुद्धिमान् वैकर्तन कर्ण युद्धके लिये तैयार हुआ और जब स्वयं राजा दुर्योधनने उससे भाईके समान स्नेहपूर्ण वचन कहा, उस समय सूर्योदयकालमें सेनाको युद्धके लिये तैयार होनेकी आज्ञा देकर उसने क्या किया? यह मुझे बताओ
dhṛtarāṣṭra uvāca |
senāpatyaṃ tu samprāpya karṇo vaikartanas tadā |
tathoktaś ca svayaṃ rājñā snigdhaṃ bhrātṛ-samaṃ vacaḥ ||
ધૃતરાષ્ટ્ર બોલ્યા—સંજય! સેના-પતિપદ પ્રાપ્ત કરીને વૈકર્તન કર્ણ જ્યારે યુદ્ધ માટે તૈયાર થયો અને સ્વયં રાજા દુર્યોધને તેને ભાઈ સમાન સ્નેહભર્યા વચનો કહ્યા—ત્યારે સૂર્યોદય સમયે સેનાને યુદ્ધ માટે તૈયાર થવાની આજ્ઞા આપી કર્ણે શું કર્યું? મને કહો.
धृतराष्ट्र उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds the ethical tension of wartime leadership: affection and loyalty (Duryodhana’s brother-like words to Karṇa) can strengthen resolve, yet they also bind a warrior more tightly to a cause whose righteousness is contested. It frames how personal bonds influence decisions in a dharma-conflicted war.
Dhṛtarāṣṭra questions Sañjaya about the moment Karṇa becomes commander of the Kaurava forces. After Duryodhana speaks to him warmly, Dhṛtarāṣṭra asks what Karṇa did next—specifically after ordering the army at sunrise to prepare for battle.