Shloka 33
धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा तथा द्रोणविषयकप्रश्नाः
Dhṛtarāṣṭra’s Fainting and Questions Concerning Droṇa
Devanagari script
स सत्यसंध: सुकृती श्रीकामैर्निहत: कथम् । जगतके सम्पूर्ण धनुर्धर जिनके शिक्षणरूपी कर्मका आश्रय लेकर जीवन-निर्वाह करते हैं, उन सत्यप्रतिज्ञ पुण्यात्मा द्रोणाचार्यको राजलक्ष्मीके लोभियोंने कैसे मार डाला? ।।
Translation
ધૃતરાષ્ટ્ર બોલ્યા—સત્યપ્રતિજ્ઞ, પુણ્યાત્મા એવા દ્રોણાચાર્યને રાજલક્ષ્મીના લોભીઓએ કેવી રીતે મારી નાખ્યા?
Word by Word
सःhe, that (man)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्यसन्धःtrue to his vow, of firm truth
सत्यसन्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootसत्यसन्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
सुकृतीvirtuous, meritorious
सुकृती:
Karta
TypeAdjective
Rootसुकृतिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रीकामैःby those desiring fortune/royal prosperity
श्रीकामैः:
Karana
TypeNoun
Rootश्रीकाम
FormMasculine, Instrumental, Plural
निहतःslain, killed
निहतः:
Karma
TypeVerb
Rootनि-हन्
Formkta (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular, Passive/resultative
कथम्how?
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदिव्
FormFeminine, Locative, Singular
शक्रःIndra
शक्रः:
Karta
TypeNoun
Rootशक्र
FormMasculine, Nominative, Singular
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
श्रेष्ठःexcellent, foremost
श्रेष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
महासत्त्वःof great spirit/valor
महासत्त्वः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहासत्त्व
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबलःof great strength
महाबलः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाबल
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes