Shloka 30
धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा तथा द्रोणविषयकप्रश्नाः
Dhṛtarāṣṭra’s Fainting and Questions Concerning Droṇa
Devanagari script
ब्राह्मणानां प्रतिष्ठा35सीत् स्रोतसामिव सागर: । क्षत्रं च ब्रह्म चैवेह यो5भ्यतिष्ठत् परंतप:
Transliteration
brāhmaṇānāṁ pratiṣṭhā sīt srotasām iva sāgaraḥ | kṣatraṁ ca brahma caiveha yo 'bhyatiṣṭhat paraṁtapaḥ ||
Translation
તે બ્રાહ્મણોના દૃઢ આધાર હતા—જેમ નદીઓના પ્રવાહોને સમુદ્ર આશ્રય આપે છે. અહીં તેમણે ક્ષાત્રશક્તિ અને બ્રહ્મવિદ્યા—બન્નેને એકસાથે પ્રતિષ્ઠિત રાખ્યાં; તેઓ શત્રુઓને સંતાપ આપનાર હતા.
Word by Word
ब्राह्मणानाम्of the Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Genitive, Plural
प्रतिष्ठाsupport; foundation; standing
प्रतिष्ठा:
Karta
TypeNoun
Rootप्रतिष्ठा
FormFeminine, Nominative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
स्रोतसाम्of the streams
स्रोतसाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootस्रोतस्
FormNeuter, Genitive, Plural
इवlike; as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
सागरःthe ocean
सागरः:
Karta
TypeNoun
Rootसागर
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षत्रम्kshatra; royal power; warrior order
क्षत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षत्र
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
ब्रह्मbrahman; sacred knowledge; priestly power
ब्रह्म:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
इहhere; in this world
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अभ्यतिष्ठत्upheld; supported; stood over
अभ्यतिष्ठत्:
TypeVerb
Rootस्था (अभि-)
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
परंतपःthe scorcher of foes (epithet)
परंतपः:
Karta
TypeNoun
Rootपरंतप
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Characters & Entities
ध
धृतराष्ट्र (Dhṛtarāṣṭra)ब
ब्राह्मण (Brāhmaṇas)स
सागर (Ocean/Sea)स
स्रोतस् (Streams/Rivers)क
क्षत्र (Kṣatra—royal power)ब
ब्रह्म (Brahma—sacred knowledge)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes