Adhyaya 175
Chapter Arc: कुरुक्षेत्र के कोलाहल में कर्ण का रथ फिर से वेग पकड़ता है—सारथि नए, शंखवर्ण तीव्र घोड़े जोत देता है, मानो युद्ध का भाग्य ही पुनः कस दिया गया हो। → धृष्टद्युम्न और कर्ण आमने-सामने होकर बाण-वृष्टि से एक-दूसरे को ढक देते हैं; कर्ण के सायकों से पांचाल-पक्ष में चीख-पुकार उठती है और रथी-समूह बिखरने लगता है। युधिष्ठिर के मन में घबराहट बढ़ती है—कर्ण निर्भय घूमता हुआ भागते रथों पर तीक्ष्ण शर बरसाता दिखता है। → युधिष्ठिर की आशंका चरम पर पहुँचती है और श्रीकृष्ण-अर्जुन के सम्मुख निर्णायक प्रस्ताव उभरता है—‘इस समय महाबली घटोत्कच ही कर्ण का सामना करे’; क्योंकि कर्ण के पास इन्द्रदत्त शक्ति है जो रौद्र रूप धारण करती है। → रणनीति का पलटाव तय होता है: कर्ण को रोकने/उसकी शक्ति को निष्फल कराने हेतु घटोत्कच को अग्रिम मोर्चे पर भेजने का निश्चय बनता है, ताकि पांचालों की टूटती पंक्ति और युधिष्ठिर की डगमगाती धीरता को सहारा मिले। → कर्ण और घटोत्कच का संग्राम आरम्भ होने को है—इन्द्र और प्रह्लाद-सदृश महायुद्ध की आहट के साथ, इन्द्रदत्त शक्ति के प्रयोग का भयावह संकेत हवा में टँगा रह जाता है।
Shlokas
Verse 1
अफ-४#-कात त्रिसप्तत्यांधिकशततमोब<् ध्याय: कर्णद्वारा धृष्टद्युम्न एवं पांचालोंकी पराजय
સંજય બોલ્યા—પછી શત્રુવીરોનો સંહાર કરનાર કર્ણે રણભૂમિમાં પૃષતપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્નને જોઈ તેની છાતીમાં મર્મભેદી દસ બાણો માર્યા.
Verse 2
प्रतिविव्याध त॑ तूर्ण धृष्टद्युम्नोडपि मारिष | दशभि: सायकै्शष्टस्तिष्ठ तिछेति चाब्रवीत्
માનનીય નરેશ! ત્યારે ધૃષ્ટદ્યુમ્ને પણ તત્કાળ દસ બાણોથી કર્ણને ઘાયલ કરીને પ્રતિઘાત કર્યો અને બોલ્યો—“ઊભો રહ, ઊભો રહ!”
Verse 3
तावन्योन्यं शरै: संख्ये संछाद्य सुमहारथै: । पुनः पूर्णायतोत्सूष्टविंव्यघाते परस्परम्
તે બંને મહારથીઓ યુદ્ધમાં એકબીજાને બાણોથી ઢાંકી દેતાં, પછી ધનુષ્યને પૂર્ણ ખેંચીને છોડેલા બાણોથી પરસ્પર આઘાત-પ્રત્યાઘાત કરવા લાગ્યા.
Verse 4
ततः: पाज्चालमुख्यस्य धृष्टद्युम्नस्य संयुगे । सारथिं चतुरश्चाश्चान् कर्णो विव्याध सायकै:
ત્યારબાદ યુદ્ધમાં કર્ણે પાંચાલોના મુખ્ય ધૃષ્ટદ્યુમ્નના સારથી અને ચારેય ઘોડાઓને પોતાના બાણોથી ઘાયલ કર્યા.
Verse 5
कार्मुकप्रवरं चापि प्रचिच्छेद शितै: शरै: । सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत्
એટલું જ નહીં, કર્ણે તીક્ષ્ણ બાણોથી ધૃષ્ટદ્યુમ્નનું ઉત્તમ ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું અને એક ભલ્લથી તેના સારથીને રથની બેઠક પરથી નીચે પાડી દીધો.
Verse 6
धृष्टद्युम्नस्तु विरथो हताश्वो हतसारथि: । गृहीत्वा परिघं घोरं कर्णस्याश्वानपीपिषत्,घोड़े और सारथिके मारे जानेपर रथहीन हुए धृष्टद्युम्नने एक भयंकर परिघ उठाकर उसके द्वारा कर्णके घोड़ोंको पीस डाला
ઘોડા અને સારથી મારાયા હોવાથી રથવિહોણા થયેલા ધૃષ્ટદ્યુમ્ને ભયંકર પરિઘ ઉઠાવી તેને વડે કર્ણના ઘોડાઓને ચકડી નાંખ્યા।
Verse 7
विद्धश्न बहुभिस्तेन शरैराशीविषोपमै: । ततो युधिष्ठिरानीकं पद्धयामेवान्वपद्यत
ત્યારે કર્ણે વિષધર સર્પ સમાન ભયંકર અને અસંખ્ય બાણોથી તેને ઘાયલ કરીને ક્ષતવિક્ષત કરી નાખ્યો. પછી તે પગપાળા યુધિષ્ઠિરની સેનાવ્યૂહમાં પ્રવેશ્યો।
Verse 8
आरुरोह रथं चापि सहदेवस्य मारिष । प्रयातुकाम: कर्णाय वारितो धर्मसूनुना
આર્ય! ત્યાં ધૃષ્ટદ્યુમ્ન સહદેવના રથ પર ચઢ્યો અને ફરી કર્ણનો સામનો કરવા જવા તત્પર થયો; પરંતુ ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિરે તેને અટકાવ્યો।
Verse 9
कर्णस्तु सुमहातेजा: सिंहनादविमिश्रितम् । धनु:शब्दं महच्चक्रे दथ्मौ तारेण चाम्बुजम्,उधर महातेजस्वी कर्णने सिंहनादके साथ-साथ अपने धनुषकी महती टंकारध्वनि फैलायी और उच्चस्वरसे शंख बजाया
અહીં મહાતેજસ્વી કર્ણે સિંહનાદ સાથે પોતાના ધનુષ્યની મહાન ટંકાર ફેલાવી અને ઊંચા તીવ્ર સ્વરે ‘આંબુજ’ શંખ ફૂંક્યો।
Verse 10
दृष्टवा विनिर्जित युद्धे पार्षत॑ ते महारथा: । अमर्षवशमापतन्ना: पठचाला: सहसोमका:
યુદ્ધમાં પૃષતપુત્ર ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પરાજિત થયો તે જોઈ, સોમકો સાથેના પાંચાલ મહારથીઓ ક્રોધથી ઉકળ્યા. સર્વ પ્રકારના અસ્ત્ર-શસ્ત્ર ધારણ કરીને, યુદ્ધમાંથી નિવૃત્તિની સીમા મૃત્યુ જ છે એમ નક્કી કરી, તેઓ સૂતપુત્ર કર્ણના વધ માટે તેની તરફ ધસી ગયા।
Verse 11
सूतपुत्रवधार्थाय शस्त्राण्यादाय सर्वश: । प्रययु: कर्णमुद्दिश्य मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्
યુદ્ધમાં ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પરાજિત થયો તે જોઈ ક્રોધથી ભરાયેલા પાંચાલ અને સોમક મહારથીઓ સર્વ પ્રકારનાં અસ્ત્ર-શસ્ત્ર લઈને સૂતપુત્ર કર્ણના વધ માટે આગળ વધ્યા. યુદ્ધમાંથી પાછા ફરવાની સીમા તરીકે તેમણે મૃત્યુને જ નક્કી કર્યું—મૃત્યુ જ નિવૃત્તિ માનીને તેઓ કર્ણને લક્ષ્ય કરીને ધસી ગયા.
Verse 12
कर्णस्यापि रथे वाहानन्यान् सूतो5भ्ययोजयत् | शड्खवर्णान् महावेगान् सैन्धवान् साधुवाहिन:
કર્ણના રથમાં પણ તેના સારથીએ બીજા ઘોડા જોડ્યા. તે સિંધુદેશના અશ્વો હતા—શંખ જેવા શ્વેત, મહાવેગી અને સવારી માટે અત્યંત યોગ્ય તથા વિશ્વસનીય.
Verse 13
लब्धलक्ष्यस्तु राधेय: पञ्चालानां महारथान् | अभ्यपीडयदायस्त: शरैमेंघ इवाचलम्
લક્ષ્ય સાધવામાં નિપુણ રાધેય કર્ણે પાંચાલોના મહારથીઓ પર ભારે દબાણ લાવવાનું શરૂ કર્યું. જેમ મેઘ પર્વત પર જળધારા વરસાવે, તેમ તેણે પ્રયત્નપૂર્વક બાણોની વર્ષા કરીને તેમને પીડિત કર્યા.
Verse 14
सा पीड्यमाना कर्णेन पञ्चालानां महाचमू: । सम्प्राद्रवत् सुसंत्रस्ता सिंहेनेवार्दिता मृगी
કર્ણથી પીડિત પાંચાલોની તે વિશાળ સેના અત્યંત ભયભીત થઈ તૂટી પડી અને સિંહથી હેરાન થયેલી હરણીએ જેમ, તેમ ઝડપથી ભાગવા લાગી.
Verse 15
पतितास्तुरगेभ्यश्व गजेभ्यश्व महीतले | रथेभ्यश्व नरास्तूर्णमदृश्यन्त ततस्तत:,कितने ही मनुष्य वहाँ इधर-उधर घोड़ों, हाथियों और रथोंसे तुरंत ही गिरकर धराशायी हुए दिखायी देने लगे
પછી ત્યાં સર્વ દિશામાં મનુષ્યો ઘોડાઓ પરથી, હાથીઓ પરથી અને રથો પરથી તુરંત જ પડીને ધરતી પર ઢળી પડેલા દેખાવા લાગ્યા.
Verse 16
धावमानस्य योधस्य क्षुरप्रै: स महामृथे । बाहू चिच्छेद वै कर्ण: शिरश्चनैव सकुण्डलम्,कर्ण उस महासमरमें अपने क्षुरप्रोंद्वारा भागते हुए योद्धाकी दोनों भुजाओं तथा कुण्डलमण्डित मस्तकको भी काट डाला था
સંજય બોલ્યા—તે ભયંકર મહાસમરમાં કર્ણે ક્ષુરધાર બાણોથી ભાગતા યોધાના બંને બાહુ કાપી નાખ્યા અને કુંડળો સહિત તેનું મસ્તક પણ છેદી નાખ્યું।
Verse 17
ऊरू चिच्छेद चान्यस्य गजस्थस्य विशाम्पते । वाजिपृष्ठगतस्यापि भूमिष्ठस्थ च मारिष
સંજય બોલ્યા—હે પ્રજાનાથ! કર્ણે બીજા યોધાની જાંઘો પણ કાપી નાખી—તે હાથી પર બેઠો હોય, ઘોડાની પીઠ પર સવાર હોય, કે જમીન પર પગપાળા ઊભો હોય।
Verse 18
नाज्ञासिषुर्धावमाना बहवश्न महारथा: । संछिन्नान्यात्मगात्राणि वाहनानि च संयुगे,भागते हुए बहुत-से महारथी उस युद्धस्थलमें अपने कटे हुए अंगों और वाहनोंको नहीं जान पाते थे
સંજય બોલ્યા—યુદ્ધમાં ધસી જતા ઘણા મહારથીઓ પોતાના કાપી પડેલા અંગો અને છિન્નભિન્ન થયેલા વાહનોને પણ ઓળખી શકતા ન હતા।
Verse 19
ते वध्यमाना: समरे पञ्चाला: सृञ्जयै: सह । तृणप्रस्पन्दनाच्चापि सूतपुत्र सम मेनिरे,समरांगणमें मारे जाते हुए पांचाल और सूंजय एक तिनकेके हिल जानेसे भी सूतपुत्र कर्णको ही आया हुआ मानने लगते थे
સંજય બોલ્યા—સમરમાં મારાતા પાંચાલો સૃંજયો સાથે, તણખલાનું હલનચલન પણ જોઈ સૂતપુત્ર કર્ણ જ આવ્યો છે એમ માનતા।
Verse 20
अपि स्वं समरे योधं धावमानं विचेतसम् । कर्णमेवाभ्यमन्यन्त ततो भीता द्रवन्ति ते,उस रणभूमिमें अचेत होकर भागते हुए अपने योद्धाको भी वे कर्ण ही समझ लेते और उसीसे डरकर भागने लगते थे
સંજય બોલ્યા—રણભૂમિમાં પોતાનો જ યોધો ગભરાઈને દોડતો દેખાય તોય તેઓ તેને કર્ણ જ સમજી લેતા; અને એ ભયથી તેઓ ભાગી છૂટતા।
Verse 21
तान्यनीकानि भग्नानि द्रवमाणानि भारत | अभ्यद्रवद् द्रुतं कर्ण: पृष्ठठो विकिरन् शरान्,भारत! भयभीत होकर भागते हुए उन सैनिकोंके पीछे बाणोंकी वर्षा करता हुआ कर्ण बड़े वेगसे धावा करता था
હે ભારત! જ્યારે તે વ્યૂહો તૂટી ગયા અને સૈનિકો ભયથી ભાગવા લાગ્યા, ત્યારે કર્ણ પાછળથી બાણવર્ષા કરતો ઝડપથી તેમની પાછળ ધસી ગયો।
Verse 22
अवेक्षमाणास्त्वन्योन्यं सुसम्मूढा विचेतस: । नाशवनुवन्नवस्थातुं काल्यमाना महात्मना
પાંચાલ યોદ્ધાઓ મોહગ્રસ્ત અને વિવેકહીન બની એકબીજાને જોતાં રહ્યા; તે મહાત્મા (કર્ણ) દ્વારા દબાવવામાં અને હાંકવામાં આવતા તેઓ ક્યાંય સ્થિર રહી શક્યા નહીં।
Verse 23
कर्णेनाभ्याहता राजन् पञ्चाला: परमेषुभि: । द्रोणेन च दिश: सर्वा वीक्षमाणा: प्रदुद्र॒ुवु:
રાજન! કર્ણના ઉત્તમ બાણોથી અને દ્રોણાચાર્યના શરોથી ઘાયલ થઈ પાંચાલ સૈનિકો સર્વ દિશાઓ તરફ નજર ફેરવતા ભાગી ગયા।
Verse 24
ततो युधिष्छिरो राजा स्वसैन्यं प्रेक्ष्य विद्रुतम् । अपयाने मन: कृत्वा फाल्गुनं वाक्यमब्रवीत्
ત્યારે રાજા યુધિષ્ઠિરે પોતાની સેના ભાગતી જોઈ પોતે પણ રણભૂમિમાંથી પાછા હટવાનો નિશ્ચય કર્યો અને ફાલ્ગુન (અર્જુન)ને આ વચન કહ્યાં।
Verse 25
पश्य कर्ण महेष्वासं धनुष्पाणिमवस्थितम् । निशीथे दारुणे काले तपन्तमिव भास्करम्,'पार्थ! महाधनुर्धर कर्णको देखो; वह हाथमें धनुष लिये खड़ा है और इस भयंकर आधी रातके समय सूर्यके समान तप रहा है
પાર્થ! જુઓ—મહાધનુર્ધર કર્ણ ધનુષ હાથમાં લઈને અડગ ઊભો છે; આ ભયંકર મધરાત્રિના સમયે તે સૂર્ય સમાન દહકતો તેજસ્વી દેખાય છે।
Verse 26
कर्णसायकनुन्नानां क्रोशतामेष नि:स्वन: । अनिशं श्रूयते पार्थ त्वद्वन्धूनामनाथवत्
સંજય બોલ્યો—હે પાર્થ! કર્ણના બાણોથી ઘાયલ થયેલા તારા સ્વજનો અને સહાયકો અનાથની જેમ રડતા-ચીસો પાડતા જે આર્તનાદ કરે છે, તે નિરંતર સંભળાય છે।
Verse 27
यथा विसृजतश्चास्य संदधानस्य चाशुगान् । पश्यामि नान्तरं पार्थ क्षपयिष्यति नो ध्रुवम्
હે પાર્થ! કર્ણ ક્યારે બાણને ધનુષ્ય પર ચઢાવે છે અને ક્યારે છોડે છે—એમાં મને જરાય ફરક દેખાતો નથી; તેથી લાગે છે કે તે નિશ્ચયે અમારી આખી સેનાનો સંહાર કરી નાખશે।
Verse 28
यदत्रानन्तरं कार्य प्राप्तकालं च पश्यसि । कर्णस्य वधसंयुक्तं तत् कुरुष्व धनंजय,“धनंजय! अब यहाँ कर्णके वधके सम्बन्धमें तुम्हें जो समयोचित कर्तव्य दिखायी देता हो, उसे करो”
હે ધનંજય! અહીં અત્યારે તને જે તાત્કાલિક અને સમયોચિત કર્તવ્ય દેખાય—વિશેષ કરીને જે કર્ણવધ સાથે જોડાયેલું હોય—તે હવે જ કર।
Verse 29
एवमुक्तो महाराज पार्थ: कृष्णमथाब्रवीत् । भीत: कुन्तीसुतो राजा राधेयस्याद्य विक्रमात्
સંજય બોલ્યો—મહારાજ! આમ કહ્યા પછી પાર્થ અર્જુને શ્રીકૃષ્ણને કહ્યું—“પ્રભુ! આજે કુંતીપુત્ર રાજા યુધિષ્ઠિર રાધેય કર્ણના પરાક્રમથી ભયભીત થઈ ગયા છે।”
Verse 30
एवंगते प्राप्तकालं कर्णानीके पुन: पुन: । भवान् व्यवस्यतु क्षिप्रं द्रवते हि वरूथिनी
આવી સ્થિતિમાં કર્ણના દળ સામે હવે જે સમયોચિત કર્તવ્ય છે, તેનો તમે તાત્કાલિક નિર્ણય કરો; કારણ કે અમારી સેનાવ્યૂહ વારંવાર તૂટી ને ભાગી રહ્યો છે।
Verse 31
द्रोणसायकनुन्नानां भग्नानां मधुसूदन । कर्णेन त्रास्यमानानामवस्थानं न विद्यते,“मधुसूदन! द्रोणाचार्यके बाणोंसे घायल और कर्णसे भयभीत होकर भागते हुए हमारे सैनिक कहीं भी ठहर नहीं पाते हैं
મધુસૂદન! દ્રોણાચાર્યના બાણોથી વિદ્ધ, મનથી ભંગ થયેલા અને કર્ણના ભયથી ત્રસ્ત અમારા સૈનિકોને ક્યાંય ઊભા રહેવાનો આધાર મળતો નથી; તેઓ કોઈ પણ મોરચે ટકી શકતા નથી.
Verse 32
पश्यामि च तथा कर्ण विचरन्तमभीतवत् । द्रवमाणान् रथोदारान् किरन्तं निशितै: शरै:,“मैं देखता हूँ, कर्ण निर्भय-सा विचर रहा है और भागते हुए श्रेष्ठ रथियोंपर भी पीछेसे तीखे बाणोंकी वर्षा कर रहा है
હું જોઉં છું કે કર્ણ નિર્ભય સમો રણમાં વિચરે છે અને ભાગતા શ્રેષ્ઠ રથિયાઓ પર પણ પાછળથી તીક્ષ્ણ બાણોની વર્ષા કરે છે.
Verse 33
नैनं शक्ष्यामि संसोढुं चरन्तं रणमूर्थनि । प्रत्यक्ष वृष्णिशार्दूल पादस्पर्शमिवोरग:
હે વૃષ્ણિશાર્દૂલ! જેમ સાપ પગના સ્પર્શને સહન કરી શકતો નથી, તેમ જ મારી આંખો સામે રણના અગ્રભાગે કર્ણનું આ રીતે વિચરવું હું સહન કરી શકીશ નહીં.
Verse 34
स भवांस्तत्र यात्वाशु यत्र कर्णो महारथ: । अहमेनं हनिष्यामि मां वैष मधुसूदन,“मधुसूदन! अतः आप शीघ्र वहीं चलिये, जहाँ महारथी कर्ण है। आज मैं इसे मार डालूँगा या यह मुझे (मार डालेगा)'
મધુસૂદન! તેથી તમે તત્કાળ ત્યાં જાઓ જ્યાં મહારથી કર્ણ છે. આજે હું નિશ્ચયે તેને મારી નાખીશ—અથવા તે મને મારી નાખશે.
Verse 35
श्रीवायुदेव उवाच पश्यामि कर्ण कौन्तेय देवराजमिवाहवे । विचरन्तं नरव्याप्रमतिमानुषविक्रमम्
શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું—કૌંતેય! આજે યુદ્ધમાં હું નરવ્યાઘ્ર કર્ણને દેવરાજ ઇન્દ્ર સમાન, અતિમાનુષ પરાક્રમ પ્રગટ કરતાં વિચરતો જોઈ રહ્યો છું.
Verse 36
नैतस्यान्यो<स्ति संग्रामे प्रत्युद्याता धनंजय । ऋते त्वां पुरुषव्याप्र राक्षसाद् वा घटोत्कचात्
હે ધનંજય! આ યુદ્ધમાં તેનો સામનો કરવા ઊભો રહે એવો તારા સિવાય બીજો કોઈ નથી—હે પુરુષસિંહ! અથવા રાક્ષસ ઘટોત્કચ સિવાય.
Verse 37
न तु तावदहं मन्ये प्राप्तकालं तवानघ । समागमं महाबाहो सूतपुत्रेण संयुगे,निष्पाप महाबाहु अर्जुन! इस समय रणक्षेत्रमें सूतपुत्रके साथ तुम्हारा युद्ध करना मैं उचित नहीं मानता
હે નિષ્પાપ! હજી તારા માટે સમય યોગ્ય આવ્યો નથી એમ હું માનું છું. હે મહાબાહો! આ ક્ષણે યુદ્ધમાં સૂતપુત્ર સાથે તારો સામનો કરવો હું યોગ્ય માનતો નથી.
Verse 38
दीप्यमाना महोल्केव तिष्ठत्यस्य हि वासवी । त्वदर्थ हि महाबाहों सूतपुत्रेण संयुगे
હે મહાબાહો! તેના પાસે વાસવી (ઇન્દ્રશક્તિ) મહા ઉલ્કા જેવી પ્રજ્વલિત થઈને સ્થિત છે; તે તેને તારા માટે જ ધારણ કરીને રાખે છે—યુદ્ધમાં સૂતપુત્ર સામે વાપરવા માટે.
Verse 39
घटोत्कचस्तु राधेयं प्रत्युद्यातु महाबल:
અતએવ આ સમયે મહાબલી ઘટોત્કચ જ રાધેય (રાધાપુત્ર કર્ણ)નો સામનો કરવા આગળ વધે.
Verse 40
स हि भीमेन बलिना जात: सुरपराक्रम: । तस्मिन्नस्त्राणि दिव्यानि राक्षसान्यासुराणि च
કારણ કે તે બલવાન ભીમથી જન્મેલો છે અને દેવતુલ્ય પરાક્રમ ધરાવે છે. તેના પાસે રાક્ષસો અને અસુરો સંબંધિત અનેક દિવ્ય અસ્ત્ર-શસ્ત્રો પણ છે. તેથી આ સમયે રાધાપુત્ર કર્ણ સામે મહાબલી ઘટોત્કચને જ મોકલવો જોઈએ.
Verse 41
सतत चानुरक्तो वो हितैषी च घटोत्कच: । विजेष्यति रणे कर्णमिति मे नात्र संशय:,घटोत्कच तुमलोगोंका हितैषी है और सदा तुम्हारे प्रति अनुराग रखता है। वह रणभूमिमें कर्णको जीत लेगा, इसमें मुझे संशय नहीं है
ઘટોત્કચ સદા તમારો અનુરાગી અને તમારો હિતેચ્છુ છે. તે રણમાં કર્ણને જીતશે—એમાં મને રત્તી પણ સંશય નથી.
Verse 42
एवमुक्तो महाबाहु: पार्थ: पुष्करलोचन: । आजुहावाथ तद् रक्षस्तच्चासीत् प्रादुरग्रत:
આ રીતે કહ્યે પછી મહાબાહુ કમલનયન પાર્થ (અર્જુન) એ તે રાક્ષસને આવાહન કર્યો; અને તે તરત જ તેની સામે પ્રગટ થયો.
Verse 43
भगवान् श्रीकृष्णफेके ऐसा कहनेपर महाबाहु कमलनयन कुन्तीकुमारने राक्षस घटोत्कचका आवाहन किया और वह तत्काल उनके सामने प्रकट हो गया ।।
ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે આમ કહ્યે પછી મહાબાહુ કમલનયન કુંતીપુત્ર (અર્જુન) એ રાક્ષસ ઘટોત્કચને આવાહન કર્યો અને તે તરત જ તેની સામે પ્રગટ થયો. હે રાજન, તે કવચધારી, બાણો સહિત, ખડ્ગધારી અને ધનુષધારી હતો. તેણે શ્રીકૃષ્ણ અને પાંડવ ધનંજયને પ્રણામ કરીને તે સમયે શ્રીકૃષ્ણને કહ્યું—“પ્રભુ, હું હાજર છું; મને આજ્ઞા આપો.”
Verse 44
प्रजानाथ! उसने कवच, धनुष, बाण और खड्ग धारण कर रखे थे। वह श्रीकृष्ण और पाण्डुपुत्र धनंजयको प्रणाम करके उस समय भगवान् श्रीकृष्णसे बोला--'प्रभो! यह मैं सेवामें उपस्थित हूँ। मुझे आज्ञा दीजिये, क्या करूँ?” ।।
પ્રજાનાથ! તેણે કવચ, ધનુષ, બાણ અને ખડ્ગ ધારણ કર્યા હતા. તેણે શ્રીકૃષ્ણ અને પાંડુપુત્ર ધનંજયને પ્રણામ કરીને તે સમયે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને કહ્યું—“પ્રભુ! હું સેવામાં હાજર છું; આજ્ઞા આપો, આજે શું કરું?” ત્યારબાદ મેઘ સમ શ્યામ, દીપ્ત મુખ અને પ્રકાશિત કુંડળો ધરાવતા હૈડિમ્બ (ઘટોત્કચ) ને દાશાર્હ શ્રીકૃષ્ણ જાણે હસતા હોય તેમ બોલ્યા.
Verse 45
श्रीवायुदेव उवाच घटोत्कच विजानीहि यत् त्वां वक्ष्यामि पुत्रक प्राप्तो विक्रमकालो5यं तव नान्यस्य कस्यचित्
શ્રીકૃષ્ણે કહ્યું—“પુત્ર ઘટોત્કચ! હું જે કહું છું તે સારી રીતે સમજી લે. પરાક્રમ દર્શાવવાનો આ સમય તારા માટે જ આવ્યો છે; બીજાં કોઈ માટે નહીં.”
Verse 46
स भवान् मज्जमानानां बन्धूनां त्वं प्लवो भव । विविधानि तवास्त्राणि सन्ति माया च राक्षसी
તારા બંધુઓ સંકટના સમુદ્રમાં ડૂબી રહ્યા છે—તું તેમના માટે નાવ/તરાપો બની તેમને પાર ઉતાર. તારા પાસે અનેક પ્રકારનાં અસ્ત્ર-શસ્ત્ર છે અને તારી અંદર રાક્ષસી માયાનું બળ પણ છે; એ જ શક્તિથી પોતાના લોકોને બચાવ.
Verse 47
पश्य कर्णेन हैडिम्बे पाण्डवानामनीकिनी । काल्यमाना यथा गाव: पालेन रणमूर्थनि
હે હૈડિમ્બી! જો—જેમ ગોપાળ ગાયો હાંકે, તેમ જ રણના મોખરે ઊભો રહી કર્ણ પાંડવોની આ વિશાળ સેના ને હાંકી કાઢી રહ્યો છે.
Verse 48
एष कर्णों महेष्वासो मतिमान् दृढविक्रम: । पाण्डवानामनीकेषु निहन्ति क्षत्रियर्षभान्
આ કર્ણ—મહાધનુર્ધર, બુદ્ધિમાન અને દૃઢ પરાક્રમી—પાંડવોની વ્યૂહબદ્ધ સેનામાં ક્ષત્રિયોના વૃષભસમાન વીરોનાં સંહાર કરે છે.
Verse 49
यह कर्ण महाथधनुर्धर, बुद्धिमान् और दृढ़तापूर्वक पराक्रम प्रकट करनेवाला है। यह पाण्डवोंकी सेनाओंमें जो श्रेष्ठ क्षत्रिय वीर हैं, उनका विनाश कर रहा है ।।
આ કર્ણ મહાધનુર્ધર, બુદ્ધિમાન અને દૃઢ પરાક્રમી છે; પાંડવોની સેનામાં રહેલા શ્રેષ્ઠ ક્ષત્રિય વીરોનાં વિનાશ કરે છે. તેના બાણોની અગ્નિથી દગ્ધ થઈ, મહાન શરવર્ષા વરસાવનારા સશક્ત ધનુર્ધરો પણ રણભૂમિમાં ટકી શકતા નથી—શરતેજથી પીડાઈ સ્થિર રહી શકતા નથી.
Verse 50
निशीथे सूतपुत्रेण शरवर्षेण पीडिता: । एते द्रवन्ति पञ्चाला: सिंहेनेवार्दिता मृगा:
નિશીથમાં સૂતપુત્રના શરવર્ષથી પીડિત થઈ આ પાંચાલો દોડી રહ્યા છે—જેમ સિંહથી હાંખાયેલા મૃગ દોડે તેમ.
Verse 51
देखो, जैसे सिंहसे पीड़ित हुए मृग भागते हैं, उसी प्रकार इस आधी रातके समय सूतपुत्रके द्वारा की हुई बाण-वर्षासे व्यथित हो ये पांचाल सैनिक भागे जा रहे हैं ।।
વાયુએ કહ્યું—“જો, જેમ સિંહથી પીડિત હરણો ભયથી ભાગે છે, તેમ જ આ મધરાતે સૂતપુત્ર કર્ણે વરસાવેલી બાણવર્ષાથી વ્યથિત પાંચાલ સૈનિકો પ્રાણ બચાવવા દોડી રહ્યા છે. યુદ્ધમાં આ રીતે વધતા જતા કર્ણને રોકનાર તારા સિવાય બીજો કોઈ નથી—હે ભીમવિક્રમ, ભયંકર પરાક્રમી વીર! આ રણભૂમિમાં તારા સિવાય એવો કોઈ યોદ્ધો નથી જે આ રીતે આગળ વધતા કર્ણને અટકાવી શકે.”
Verse 52
स त्वं कुरु महाबाहो कर्म युक्तमिहात्मन: । मातुलानां 4 तेजसोअस्त्रबलस्य च
અતઃ હે મહાબાહો! અહીં પોતાના ધર્મ અને હેતુને અનુરૂપ જે કર્મ યોગ્ય છે તે કરો—અને જે તમારા માતુલોના તેજ તથા અસ્ત્રબળની શોભાને પણ યોગ્ય હોય.
Verse 53
महाबाहो! तुम अपने पिता, मामा, तेज, अस्त्रबल तथा अपनी प्रतिष्ठके अनुरूप युद्धमें पराक्रम करो ।।
હે મહાબાહો! તમારા પિતા, તમારા માતુલો, તમારું તેજ, તમારું અસ્ત્રબળ અને તમારી પ્રતિષ્ઠાને અનુરૂપ યુદ્ધમાં પરાક્રમ દર્શાવો. હે હૈડિમ્બીપુત્ર! મનુષ્યો પુત્રની ઇચ્છા આ માટે કરે છે કે તે કોઈ રીતે અમને દુઃખમાંથી ઉગારી લેશે; તેથી, હિડિમ્બાકુમાર, તમે તમારા બાંધવ-બાંધવોને સંકટમાંથી તારવો.
Verse 54
इच्छन्ति पितर: पुत्रान् स्वार्थहेतोर्घटोत्कच । इहलोकात् परे लोके तारयिष्यन्ति ये हिता:
હે ઘટોત્કચ! પિતાઓ પોતાના સ્વાર્થ માટે જ પુત્રોની ઇચ્છા કરે છે—એવું માનીને કે હિતૈષી પુત્રો તેમને આ લોકથી પરલોકમાં તારશે.
Verse 55
तव हद्वात्र बल॑ भीम॑ मायाश्व तव दुस्तरा: । संग्रामे युध्यमानस्य सततं भीमनन्दन,भीमनन्दन! संग्रामभूमिमें युद्ध करते समय सदा तुम्हारा भयंकर बल बढ़ता है और तुम्हारी मायाएँ दुस्तर होती हैं
હે ભીમ! રણભૂમિમાં યુદ્ધ કરતાં કરતાં તમારું ભયંકર બળ સદા વધે છે અને તમારી માયાઓ દુસ્તર બની જાય છે—હે ભીમનંદન!
Verse 56
पाण्डवानां प्रभग्नानां कर्णेन निशि सायकै: । मज्जतां धार्तराष्ट्रेषु भव पारं परंतप
વાયુએ કહ્યું—રાત્રે કર્ણના બાણોથી પાંડવોની સેના ભંગાઈ ગઈ છે. તેઓ ધાર્તરાષ્ટ્રોમાં ડૂબી રહ્યા છે; હે શત્રુતાપક, હે શત્રુતાપક! તું તેમના માટે પારનો કિનારો બની જા.
Verse 57
रात्रौ हि राक्षसा भूयो भवन्त्यमितविक्रमा: । बलवन्त: सुदुर्धर्षा: शूरा विक्रान्तचारिण:
વાયુદેવે કહ્યું—રાત્રે રાક્ષસોનું પરાક્રમ વધુ વધે છે. ત્યારે તેઓ અત્યંત બળવાન, અતિ દુર્ધર્ષ, શૂરવીર અને પરાક્રમપૂર્વક વિચરનારા બને છે.
Verse 58
जहि कर्ण महेष्वासं निशीथे मायया रणे । पार्था द्रोणं वधिष्यन्ति धृष्टद्युम्नपुरोगमा:
વાયુએ કહ્યું—મધ્યરાત્રે રણભૂમિમાં તારી માયાથી મહાધનુર્ધર કર્ણને સંહાર. ત્યારબાદ ધૃષ્ટદ્યુમ્નને અગ્રે રાખીને પૃથાપુત્રો દ્રોણાચાર્યનો વધ કરશે.
Verse 59
संजय उवाच केशवस्य वच: श्रुत्वा बीभत्सुरपि राक्षसम् | अभ्यभाषत कौरव्य घटोत्कचमरिंदमम्,संजय कहते हैं--कुरुगज! भगवान् श्रीकृष्फका यह वचन सुनकर अर्जुनने भी शत्रुओंका दमन करनेवाले राक्षस घटोत्कचसे कहा--
સંજયે કહ્યું—હે કૌરવ! કેશવના વચન સાંભળી બીભત્સુ અર્જુને પણ શત્રુદમન કરનાર રાક્ષસ ઘટોત્કચને સંબોધ્યો.
Verse 60
घटोत्कच भवांश्वैव दीर्घबाहुश्व सात्यकि: । मतो मे सर्वसैन्येषु भीमसेनश्न पाण्डव:,'घटोत्कच! मेरी सम्पूर्ण सेनाओंमें तीन ही वीर श्रेष्ठ माने गये हैं--तुम, महाबाहु सात्यकि तथा पाण्डुनन्दन भीमसेन
સંજયે કહ્યું—હે ઘટોત્કચ! મારા મત પ્રમાણે સર્વ સેનાઓમાં માત્ર ત્રણ જ વીર શ્રેષ્ઠ છે—તું, દીર્ઘબાહુ સાત્યકી અને પાંડુનંદન ભીમસેન.
Verse 61
तद्भधवान् यातु कर्णेन द्वैरथं युध्यतां निशि । सात्यकि: पृष्ठगोपस्ते भविष्यति महारथ:
ત્યારે તે પૂજ્ય પુરુષ કર્ણ સાથે આગળ વધે; રાત્રિએ બંને રથદ્વંદ્વ યુદ્ધ કરે. મહારથી સાત્યકી તારો પૃષ્ઠરક્ષક અને રક્ષક બનશે.
Verse 62
“अतः तुम इस निशीथकालमें कर्णके साथ द्वैरथ युद्ध करो और महारथी सात्यकि तुम्हारे पृष्ठरक्षक होंगे ।। जहि कर्ण रणे शूरं सात्वतेन सहायवान् । यथेन्द्रस्तारकं पूर्व स्कन्देन सह जध्निवान्
અતએવ આ નિશીથકાળમાં કર્ણ સાથે દ્વૈરથ યુદ્ધ કર; મહારથી સાત્યકી તારો પૃષ્ઠરક્ષક રહેશે. સાત્વત (સાત્યકી) ને સહાયક બનાવી રણમાં શૂર કર્ણનો વધ કર—જેમ પૂર્વકાળે ઇન્દ્રે સ્કંદ સાથે મળી તારકનો વધ કર્યો હતો.
Verse 63
'जैसे पूर्वकालमें स्कन्दके साथ रहकर इन्द्रने तारकासुरका वध किया था, उसी प्रकार तुम भी सात्यकिकी सहायता पाकर रणभूमिमें शूरवीर कर्णको मार डालो” ।।
જેમ પૂર્વકાળે સ્કંદ સાથે રહી ઇન્દ્રે તારકાસુરનો વધ કર્યો હતો, તેમ તું પણ સાત્યકીની સહાય મેળવી રણભૂમિમાં શૂર કર્ણને મારી નાખ. ઘટોત્કચે કહ્યું—મહાબાહો, પ્રભુ! તમે જેમ કહો છો તેમ જ છે. તમારી નિમણૂકથી હું કર્ણવધની ઇચ્છા લઈને જઈ રહ્યો છું. હે ભારત! હું કર્ણનો સામનો કરવા સમર્થ છું; દ્રોણાચાર્યનો પણ સારી રીતે સામનો કરી શકું છું; અને શસ્ત્રવિદ્યામાં નિપુણ એવા અન્ય મહાત્મા ક્ષત્રિયો સાથે પણ હું લડી શકું છું.
Verse 64
अद्य दास्यामि संग्रामं सूतपुत्राय तं निशि । यं जना: सम्प्रवक्ष्यन्ति यावद् भूमिर्धरिष्यति
આજે આ રાત્રે હું સૂતપુત્ર કર્ણ સાથે એવો સંગ્રામ કરીશ કે, ધરતી જેટલા સમય સુધી ટકી રહેશે તેટલા સમય સુધી લોકો તેની ચર્ચા કરતા રહેશે.
Verse 65
नचात्र शूरान् मोक्ष्यामि न भीतान्न कृताञज्जलीन् । सवनिव वधिष्यामि राक्षसं धर्ममास्थित:
આ યુદ્ધમાં હું કોઈને છોડવાનો નથી—ન શૂરને, ન ભયભીતને, ન હાથ જોડીને વિનંતી કરનારને. રાક્ષસ-ધર્મનો આશ્રય લઈને હું સૌને યજ્ઞબલિ સમાન સંહાર કરી નાખીશ.
Verse 66
संजय उवाच एवमुक््त्वा महाबाहुहैंडिम्बिर्वरवीरहा । अभ्ययात् तुमुले कर्ण तव सैन्यं विभीषयन्
સંજય બોલ્યો—રાજન! શ્રેષ્ઠ વીરોનો સંહાર કરનાર મહાબાહુ હિડિમ્બપુત્ર એવું કહી તે ભયંકર યુદ્ધમાં તમારી સેનાને ભયભીત કરતો કર્ણનો સામનો કરવા આગળ વધ્યો.
Verse 67
तमापतत्तं संक्रुद्धं दीप्तास्यं दीप्तमूर्थजम् । प्रहसन् पुरुषव्यात्र: प्रतिजग्राह सूतज:
ક્રોધથી ભરેલો, પ્રજ્વલિત મુખ અને તેજસ્વી કેશવાળો તે રાક્ષસ ધસી આવતો જોઈ પુરુષસિંહ સૂતપુત્ર કર્ણ હસતાં હસતાં તેને પ્રતિદ્વંદ્વી રૂપે સ્વીકારી લીધો.
Verse 68
तयो: समभवद् युद्ध कर्णराक्षसयोर्मधे । गर्जतो राजशार्दूल शक्रप्रहादयोरिव
ત્યારે કર્ણ અને તે રાક્ષસ વચ્ચે ઘોર યુદ્ધ ઊભું થયું. રાજશાર્દૂલ કર્ણ ગર્જના કરતો એવો જ અથડાયો, જેમ કદી શક્ર પ્રહ્લાદ સાથે અથડાયો હતો.
Verse 172
इस प्रकार श्रीमह्ाा भारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत घटोत्कचवधपर्वमें यात्रियुद्धके अवसरपर संकुलयुद्धविषयक एक सौ बहत्तरवाँ अध्याय पूरा हुआ
આ રીતે શ્રીમહાભારતના દ્રોણપર્વના અંતર્ગત ઘટોત્કચવધપર્વમાં રાત્રિયુદ્ધના પ્રસંગે સંકુલયુદ્ધવિષયક એકસો બહોતેરમો નહીં, એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો નહીં—એકસો બહોતેરમો নয়—একসো বাহাত্তরতম অধ্যায় সমাপ্ত হল।
Verse 173
नृपश्रेष्ठ! संग्रामभूमिमें गर्जना करते हुए कर्ण और राक्षस दोनोंमें इन्द्र और प्रह्नलादके समान युद्ध होने लगा ।।
નૃપશ્રેષ્ઠ! રણભૂમિમાં ગર્જના કરતા કર્ણ અને રાક્ષસ વચ્ચે ઇન્દ્ર અને પ્રહ્લાદ સમાન યુદ્ધ શરૂ થયું. ઇતિ શ્રીમહાભારતે દ્રોણપર્વણિ ઘટોત્કચવધપર્વણિ રાત્રિયુદ્ધે ઘટોત્કચપ્રોત્સાહને ત્રિસપ્તત્યધિકશતતમોऽધ્યાયઃ.
Verse 386
रक्ष्यते शक्तिरेषा हि रौद्रें रूपं बिभर्ति च । क्योंकि उसके पास इन्द्रकी दी हुई शक्ति है
વાયુએ કહ્યું—આ શક્તિ ખરેખર સાચવી રાખવામાં આવી છે અને તે રૌદ્ર, ભયંકર રૂપ ધારણ કરે છે. આ ઇન્દ્રદત્ત દિવ્ય શક્તિ છે—પ્રજ્વલિત ઉલ્કા જેવી પ્રભાસ્વી; મહાબાહો, સૂતપુત્ર કર્ણે યુદ્ધભૂમિમાં ખાસ કરીને તમારાં પર જ પ્રયોગ કરવા માટે જ તેને સંરક્ષિત રાખી છે.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.