Shloka 71
Droṇa–Arjuna Yuddha; Trigarta-Āvaraṇa; Bhīmasena Gajānīka-bheda
Droṇa and Arjuna Engage; Trigarta Containment; Bhīma Breaks the Elephant Corps
Devanagari script
विसृजन् विमलांस्ती क्ष्णान् नाराचाठ्ज्वलनप्रभान् । भीममेकेन विव्याध राक्षसं नवभि: शरै:,तत्पश्चात् अग्निके समान प्रकाशित होनेवाले निर्मल और तीखे नाराचोंका प्रहार करते हुए एकके द्वारा भीमसेनको घायल किया और नौ बाणोंसे राक्षस घटोत्कचको बींध डाला
Translation
પછી અગ્નિ સમાન તેજસ્વી, નિર્મળ અને તીક્ષ્ણ નારાચો છોડતાં તેણે એક બાણથી ભીમસેનને ઘાયલ કર્યો અને નવ બાણોથી રાક્ષસ ઘટોત્કચને ભેદી નાખ્યો।
Word by Word
विसृजन्releasing, discharging
विसृजन्:
Karta
TypeVerb
Rootविसृज् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त, पुं, प्रथमा, एकवचन
विमलान्spotless, pure
विमलान्:
Karma
TypeAdjective
Rootविमल (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
तीक्ष्णान्sharp
तीक्ष्णान्:
Karma
TypeAdjective
Rootतीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
नाराचान्iron arrows (narācas)
नाराचान्:
Karma
TypeNoun
Rootनाराच (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
ज्वलनप्रभान्having the radiance of fire
ज्वलनप्रभान्:
Karma
TypeAdjective
Rootज्वलन-प्रभ (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
भीमम्Bhīma
भीमम्:
Karma
TypeNoun
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
एकेनwith one (arrow)
एकेन:
Karana
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, तृतीया, एकवचन
विव्याधpierced, wounded
विव्याध:
TypeVerb
Rootव्यध् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
राक्षसम्the rākṣasa (demon)
राक्षसम्:
Karma
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
नवभिःwith nine
नवभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, तृतीया, बहुवचन
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
तत्then, thereafter
तत्:
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोग (तदनन्तरम्-अर्थे)
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes