Shloka 2
तस्य सर्व यथावृत्तमाख्यातुमुपचक्रमे । घटोत्कचस्य विजयमात्मनश्ल पराजयम्,कथयामास दुर्धर्षो विनि:श्वस्य पुनः पुनः । संजय कहते हैं--महाराज! शत्रुओंको संताप देनेवाला राजा दुर्योधन उस महान् युद्धमें एक राक्षसके द्वारा प्राप्त हुई अपनी पराजयको नहीं सह सका। उसने गंगानन्दन भीष्मजीके पास जाकर उन्हें विनीतभावसे प्रणाम करनेके पश्चात् सारा वृत्तान्त यथावत् रूपसे कह सुनाया। उस दुर्धर्ष वीरने बारंबार लम्बी साँस खींचकर घटोत्कचकी विजय और अपनी पराजयकी कथा कही
sañjaya uvāca | tasya sarvaṃ yathāvṛttam ākhyātum upacakrame | ghaṭotkacasya vijayam ātmanaś ca parājayam kathayāmāsa durdharṣo viniḥśvasya punaḥ punaḥ |
પછી તેણે બધું યથાવત્ કહેવાનું શરૂ કર્યું. દુર્ધર્ષ દુર્યોધન વારંવાર ઊંડા શ્વાસ લઈને ઘટોત્કચની જીત અને પોતાની હારનું વર્ણન કરવા લાગ્યો.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how pride reacts to reversal: even a powerful leader becomes shaken by defeat and seeks guidance. Ethically, it points to the importance of truthful reporting (yathāvṛttam) and the need for humility and counsel when one’s plans fail.
Sañjaya reports that Duryodhana, distressed and repeatedly sighing, goes to Bhīṣma and narrates in detail how Ghaṭotkaca prevailed and how he himself suffered defeat in the battle.