Shloka 36
अभिमन्यु–अलम्बुसयुद्धम् / The Duel of Abhimanyu and Alambusa
with Arjuna’s approach to Bhīṣma
स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थ उपाविशत् । मोहितं वीक्ष्य राजानं नीलम भ्रचयोपमम्
sa gāḍhaviddho vyathito rathopastha upāviśat | mohitaṃ vīkṣya rājānaṃ nīlam bhracayopamam ||
ઘેરા ઘાવથી વિદ્ધ થઈ પીડાથી વ્યથિત તે રથના આસન પર બેસી પડ્યો. રાજાને મોહગ્રસ્ત જોઈ—જેનો વર્ણ નિલા વાદળોના સમૂહ જેવો શ્યામ થઈ ગયો હતો—સંજયે યુદ્ધના કોલાહલમાં તે ઘાવની ઘાતક તીવ્રતા અને તે ક્ષણનું ધર્મભાર સમજ્યું.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how violence in war brings immediate bodily suffering and mental disorientation even to the mighty; it implicitly warns that power and status do not shield one from the consequences of conflict, and that leaders must face the ethical gravity of battle.
Sañjaya reports that a warrior, grievously wounded, collapses onto the chariot-seat; at the same time the king is seen to be stunned and darkened in appearance, indicating shock and distress in the midst of the battlefield events.