Shloka 526

भीष्म-युधिष्ठिर-संमर्दः

Bhīṣma’s Pressure on Yudhiṣṭhira; Śikhaṇḍī’s Approach; Evening Withdrawal

Devanagari script

जिघांसन्त: शतानीकं सर्वत: पर्यवारयन्‌ । राजन! दुष्कर्णको आघातसे पीड़ित देख पाँच महारथियोंने शतानीकको मार डालनेकी इच्छासे उसे सब ओरसे घेर लिया

Transliteration

sañjaya uvāca | jighāṃsantaḥ śatānīkaṃ sarvataḥ paryavārayan | rājan! duṣkarṇako āghātase pīḍita dekh pāñca mahārathiyoṃne śatānīkako mār ḍālne kī icchāse use sab orase gher liyā |

Translation

શતાનીકને મારવાની ઇચ્છાથી તેમણે તેને સર્વ તરફથી ઘેરી લીધો. રાજન, દુષ્કર્ણ આઘાતથી પીડિત થઈ પડેલો દેખાતાં પાંચ મહારથીઓએ શતાનીકના વધનો નિશ્ચય કરીને તેને ચારે બાજુથી ઘેરી લીધો.

Word by Word

• जिघांसन्तः: wishing to kill
• जिघांसन्तः: Karta
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु) → जिघांस् (इच्छार्थक देशिदेरिवेटिव)
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• शतानीकम्: Shatānīka
• शतानीकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शतानीक (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• सर्वतः: from all sides
• सर्वतः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः

• पर्यवारयन्: they surrounded/encircled
• पर्यवारयन्: Karta
• Type: Verb
• Root: परि + अव + √वृ (वृणोति/वृ) / √वृ (आवरणे) → पर्यावरण (धात्वर्थ)
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Plural

• राजन्: O king!
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• दुष्कर्णकः: Duṣkarṇaka
• दुष्कर्णकः: Karta
• Type: Noun
• Root: दुष्कर्णक (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• आघातेन: by a blow/strike
• आघातेन: Karana
• Type: Noun
• Root: आघात (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• पीडितः: afflicted, hurt
• Type: Adjective
• Root: √पीड् (पीडने) → पीडित (क्त)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• दृष्ट्वा: having seen
• Type: Verb
• Root: √दृश् (दर्शने) → दृष्ट्वा (क्त्वा)
• Form: Absolutive (Gerund)

• पञ्च: five
• Type: Indeclinable
• Root: पञ्च

• महारथिभिः: by the great chariot-warriors
• महारथिभिः: Karta
• Type: Noun
• Root: महारथि (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• शतानीकः: Shatānīka (as the one targeted/mentioned)
• शतानीकः: Karma
• Type: Noun
• Root: शतानीक (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• वधाय: for killing (him)
• वधाय: Sampradana
• Type: Noun
• Root: वध (प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Dative, Singular

• इच्छया: with the desire
• इच्छया: Karana
• Type: Noun
• Root: इच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• सर्वतः: from all sides
• सर्वतः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः

• पर्यवारयन्: they surrounded
• पर्यवारयन्: Karta
• Type: Verb
• Root: परि + अव + √वृ (आवरणे)
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Plural

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra
• Śatānīka
• Duṣkarṇa
• five mahārathas