Shloka 75
अध्याय ८० — मध्यंदिन-रणवृत्तान्तः
Yudhiṣṭhira–Śrutāyu encounter; Cekitāna–Gautama clash; Abhimanyu pressure; Arjuna’s redeployment
द्रोणाचार्यके पैने बाणोंसे पीड़ित हुई वह सेना विक्षुब्ध महासागरके समान वहीं चक्कर काटने लगी ।। तथा दृष्टवा च तत्सैन्यं जहषे तावकं बलम् । दृष्टवा5<चार्य सुसंक़रुद्धं पतन्तं रिपुवाहिनीम् । चुक्रुशु: सर्वतो योधा: साधु साध्विति भारत,द्रोणाचार्यको अत्यन्त कुपित होकर शत्रुसेनापर टूटते और पाण्डव-सेनाको भागते देख आपके सैनिकोंको बड़ा हर्ष हुआ। भारत! आपके सभी योद्धा सब ओरसे द्रोणाचार्यको साधुवाद देने लगे
sañjaya uvāca |
droṇācāryakaiḥ painaiḥ bāṇaiḥ pīḍitā sā senā vikṣubdha-mahāsāgara-samānaiva tatraiva cakraṃ kāṭayām āsa ||
tathā dṛṣṭvā ca tat sainyaṃ jahaṣe tāvakaṃ balam |
dṛṣṭvā cācāryaṃ susaṅkruddhaṃ patantaṃ ripu-vāhinīm |
cukruśuḥ sarvato yodhāḥ sādhu sādhv iti bhārata ||
દ્રોણાચાર્યના તીક્ષ્ણ બાણોથી પીડિત તે સેના વિકષુબ્ધ મહાસાગર જેવી ત્યાં જ ઘૂમવા લાગી. તેને જોઈ તમારું બળ હર્ષિત થયું. આચાર્ય દ્રોણને અત્યંત ક્રોધે શત્રુ-વાહિની પર તૂટી પડતા અને પાંડવ-સેનાને પાછી હટતી જોઈ, હે ભારત, તમારા યોધાઓ સર્વ દિશાઓમાંથી બોલી ઊઠ્યા—“સાધુ! સાધુ!”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how battlefield momentum and charismatic leadership (Drona’s furious charge) can sway collective emotion—turning violence into an occasion for celebration. It invites reflection on the ethical tension in war: tactical success earns applause, yet the same acts intensify the sorrowful reality of fratricidal conflict.
Drona’s sharp arrows batter the opposing host so severely that it churns in confusion like a storm-tossed ocean. Seeing Drona enraged and pressing hard into the enemy while the Pandava ranks give ground, the Kaurava warriors rejoice and shout ‘sādhu, sādhu’ in praise of him.