Shloka 40
Adhyāya 74 (Book 6, Bhīṣma-parva): Bhīma–Duryodhana re-engagement and afternoon escalation
महाराज! उस युद्धमें कितने ही हाथियोंके द्वारा विशाल सर्पराजके समान सूँड़ोंसे खींचकर फेंके हुए रथोंके ध्वज और कूबर चूर-चूर होकर गिरते देखे जाते थे ।।
sañjaya uvāca | mahārāja! tasmin yuddhe bahubhir dantibhir mahāsarpārāja-sadṛśaiḥ śuṇḍaiḥ kṛṣṭvā kṣiptānāṃ rathānāṃ dhvajāḥ kūbarāś ca cūrṇitāḥ patantīti dṛśyante sma | viśīrṇa-ratha-saṅghān keśeṣv ākṣipya dantibhiḥ | drumāśākhā iva āvidhya niṣpiṣṭā rathino raṇe ||
મહારાજ! તે યુદ્ધમાં સર્પરાજ સમાન સૂંઢવાળા હાથીઓ રથોને ખેંચી ફેંકતા; તેમના ધ્વજ અને કૂબર ચૂરચૂર થઈને પડતા દેખાતા. પછી દંતી હાથીઓ રથસમૂહોને તોડી, તેમાં બેઠેલા રથીઓને વાળ પકડી ખેંચી લેતા અને વૃક્ષની ડાળ જેવી રીતે ઘુમાવી જમીન પર પછાડતા; રણમાં તેઓ સંપૂર્ણપણે પીસાઈ જતા.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unchecked martial force turns warriors into objects of destruction, reminding the listener that power without restraint collapses dignity and order; it implicitly warns that dharma is strained when violence becomes mere crushing might.
Sañjaya describes elephants rampaging through chariot formations: they smash chariots so that banners and yokes splinter, then seize chariot-warriors by the hair, whirl them, and fling them down, crushing them amid the chaos of battle.