Shloka 21
भीष्मपर्व — अध्याय ६६: तुमुलसंग्रामवर्णनम्
The Tumult of Battle Described
Devanagari script
त॑ं तथा महतीं सेनां द्रावयन्तं पुन: पुनः । दृष्टवा मृत्युमिवायान्तं सर्वे विममनसो5भवन्,उस विशाल सेनाको बारंबार भगानेवाले भीमसेनको मौतके समान सामने आते देख समस्त योद्धाओंका मन उदास हो जाता था
Transliteration
taṁ tathā mahatīṁ senāṁ drāvayantaṁ punaḥ punaḥ | dṛṣṭvā mṛtyum ivāyāntaṁ sarve vimanaso 'bhavan ||
Translation
સંજય બોલ્યા—ભીમસેનને વારંવાર તે વિશાળ સેનાને હાંકી કાઢતા અને મૃત્યુ સમાન આગળ વધતા જોઈ સર્વ યોદ્ધાઓના મન ઉદાસ થઈ ગયા।
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
महतīmgreat, huge
महतīm:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormFeminine, Accusative, Singular
सेनाम्army
सेनाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसेना
FormFeminine, Accusative, Singular
द्रावयन्तम्driving away, routing
द्रावयन्तम्:
TypeVerb
Rootद्रु (द्रावयति)
Formशतृ (present active participle, causative), Masculine, Accusative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
मृत्युम्death
मृत्युम्:
TypeNoun
Rootमृत्यु
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike, as if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आयान्तम्coming, approaching
आयान्तम्:
TypeVerb
Rootया (आ + या)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Accusative, Singular
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypePronoun/Adjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
विमनसःdejected, dispirited
विमनसः:
TypeAdjective
Rootविमनस्
FormMasculine, Nominative, Plural
अभवन्became, were
अभवन्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (लङ्), 3rd, Plural, Parasmaipada
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaB
BhīmasenaS
senā (the army)M
mṛtyu (Death, personified)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes