Shloka 25
शक्तिभि: कवचैश्षित्रै: कणपैरड्कुशैरपि । निस्त्रिंशैर्विमलै श्वापि स्वर्णपुड्खै: शरैस्तथा,भरतश्रेष्ठ! वहाँ इधर-उधर गिरे हुए ध्वज, धनुष, तोमर, प्रास, गदा, परिघ, कम्पन, शक्ति, विचित्र कवच, कणप, अंकुश, चमचमाते हुए खड्ग, सुवर्णमय पाँखवाले बाण, शूल, गद्दी और बहुमूल्य कम्बलोंद्वारा आच्छादित हुई वहाँकी भूमि भाँति-भाँतिके पुष्पहारोंसे चित्रित हुई-सी जान पड़ती थी
sañjaya uvāca |
śaktibhiḥ kavacaiś citraiḥ kaṇapair aṅkuśair api |
nistriṁśair vimalaiḥ śūlaiḥ svarṇapuṅkhaiḥ śarais tathā ||
સંજય બોલ્યા—હે ભરતશ્રેષ્ઠ! ત્યાં ભૂમિ ચોતરફ પડેલા ધ્વજ, ધનુષ, તોમર, પ્રાસ, ગદા, પરિઘ, કમ્પન, શક્તિ, વિચિત્ર કવચ, કણપ અને અંકુશથી ઢંકાઈ ગઈ હતી. ઝગમગતા ખડ્ગ, શૂલ અને સુવર્ણ-પાંખવાળા બાણ પણ સર્વત્ર વિખરાયેલા હતા. કિંમતી પરિસ્તોમ, કુથા અને સમૃદ્ધ કમ્બલોથી આચ્છાદિત તે રણભૂમિ જાણે નાનાવર્ણ પુષ્પહારોથી ચિતરાયેલી હોય તેમ જણાતી હતી।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse offers a sobering ethical undertone through vivid description: glory in war is inseparable from destruction. By portraying the earth covered with weapons and armor like decorative garlands, it highlights how human conflict aestheticizes violence while leaving a tangible, costly residue.
Sañjaya is reporting to Dhṛtarāṣṭra the state of the battlefield: weapons, armor, quivers, goads, swords, spears, and gold-fletched arrows lie scattered everywhere, making the ground look richly patterned.