Shloka 80
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
ततः शक्ति रणे श्वेतो जग्राहोग्रां महाभयाम्,अत्यन्त उग्र, महाभयंकर, कालदण्डके समान घोर और मृत्युकी जिह्वा-सी प्रतीत होनेवाली उस शक्तिको श्वेतने हाथमें उठाया और लंबी साँस लेते हुए रणक्षेत्रमें शान्तनुपुत्र भीष्मसे इस प्रकार कहा--
tataḥ śaktiṃ raṇe śveto jagrāhogrāṃ mahābhayām | atyanta-ugrāṃ mahābhayaṅkarāṃ kāladaṇḍaka-samāṃ ghorāṃ mṛtyu-jihvā-sī pratīyamānāṃ tāṃ śaktiṃ śvetena hastam utthāpya dīrghaṃ niḥśvasya raṇakṣetre śāntanu-putraṃ bhīṣmam iti vacaḥ provāca ||
ત્યારે શ્વેતે રણમાં અત્યંત ઉગ્ર અને મહાભયંકર એવી શક્તિ હાથમાં લીધી—જે કાલદંડ સમી ઘોર અને મૃત્યુની જિહ્વા જેવી જણાતી હતી. તે શસ્ત્ર હાથમાં ઉંચું કરીને અને દીર્ઘ શ્વાસ લઈને તેણે રણમધ્યે શાંતનુપુત્ર ભીષ્મને આ રીતે કહ્યું।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the Mahābhārata’s ethical tension: warriors act within their chosen dharma and allegiance, yet the instruments of war are portrayed as embodiments of death. It invites reflection on how duty-driven action can still carry grave moral weight and consequences.
Sañjaya describes Śveta taking up a fearsome spear, likened to Death’s own rod and tongue, then raising it and, after a deep breath, addressing Bhīṣma on the battlefield—signaling an imminent confrontation.